جراحی کراتوپلاستی (Keratoplasty) یا پیوند قرنیه، یک عمل جراحی برای جایگزینی تمام یا بخشی از قرنیهٔ آسیبدیده با بافت قرنیهٔ سالمِ اهدایی است. این جراحی با هدف بهبود بینایی، کاهش درد ناشی از بیماریهای قرنیه و بازسازی ساختار چشم در افرادی که دچار کدورت، زخم یا بدشکلی قرنیه هستند، انجام میشود.
جراحی کراتوپلاستی برای چه کسانی است؟
این جراحی برای بیمارانی توصیه میشود که قرنیهٔ چشم آنها به دلیل بیماریهایی مانند قوز قرنیه (کراتوکونوس) پیشرفته، تورم قرنیه (دیستروفی فوکس)، عفونتهای شدید (مانند تبخال چشمی) یا آسیبهای فیزیکی، شفافیت و کارایی خود را از دست داده است. اگر روشهای درمانی دیگر مانند عینک، لنز تماسی یا قطرههای چشمی نتوانند بینایی را بهبود بخشند یا علائم را کنترل کنند، جراحی کراتوپلاستی به عنوان یک گزینهٔ اصلی مطرح میشود.
انواع پیوند قرنیه: از پیوند کامل تا لایهای
جراحی کراتوپلاستی به دو شکل اصلی انجام میشود: پیوند تمامضخامت (PKP) که در آن کل ضخامت قرنیهٔ بیمار برداشته و با قرنیهٔ اهدایی جایگزین میشود، و پیوند لایهای (Lamellar) که فقط لایههای آسیبدیدهٔ قرنیه تعویض میشوند (مانند DALK, DSAEK, DMEK). انتخاب نوع جراحی به علت و شدت آسیب قرنیه بستگی دارد و جراح چشمپزشک بر اساس معاینات دقیق، بهترین روش را برای هر بیمار تعیین میکند.
آمادگی برای جراحی: از مشاوره تا روز عمل
روند آمادگی با معاینهٔ کامل چشم و اندازهگیریهای دقیق قرنیه آغاز میشود. پزشک سوابق پزشکی شما را بررسی کرده و در مورد انتظارات و ریسکهای احتمالی صحبت میکند. پس از قرار گرفتن در لیست انتظار بانک چشم برای دریافت قرنیهٔ مناسب، دستورالعملهای قبل از عمل به شما داده میشود که ممکن است شامل قطع مصرف برخی داروها و استفاده از قطرههای آنتیبیوتیک باشد. حتماً تمام سؤالات خود را از پزشک بپرسید.
دوره بهبودی و مراقبتهای ضروری پس از عمل
بهبودی پس از جراحی کراتوپلاستی یک فرآیند تدریجی است و ممکن است چندین ماه تا یک سال طول بکشد. استفادهٔ منظم و دقیق از قطرههای چشمی (ضدالتهاب و آنتیبیوتیک) برای جلوگیری از عفونت و پس زدن پیوند، حیاتی است. در روزهای اول باید از محافظ چشمی استفاده کنید و از فعالیتهای سنگین، مالیدن چشم و ورود آب به چشم خودداری نمایید. ویزیتهای منظم پس از عمل برای بررسی وضعیت پیوند و بخیهها ضروری است.
علائم هشداردهنده پس از جراحی: چه زمانی باید نگران شد؟
اگرچه جراحی کراتوپلاستی موفقیت بالایی دارد، اما آگاهی از علائم خطر ضروری است. مهمترین ریسک، پس زدن پیوند است. در صورت مشاهدهٔ هر یک از علائم زیر، باید فوراً به پزشک یا اورژانس چشمپزشکی مراجعه کنید: کاهش ناگهانی بینایی، درد شدید چشم، افزایش قرمزی، حساسیت زیاد به نور یا احساس وجود جسم خارجی در چشم. تشخیص و درمان سریع این علائم میتواند به حفظ پیوند کمک کند.
