ERCP (یا اِندوسکوپی رتروگراد کولانژیوپانکراتوگرافی) روشی تشخیصی و درمانی است که برای بررسی و درمان مشکلات مجاری صفراوی و پانکراس، از جمله سنگ کیسه صفرا که وارد مجاری شده، به کار می‌رود. این روش به پزشک امکان می‌دهد تا مستقیماً درون این مجاری را ببیند و در صورت نیاز، سنگ‌ها را خارج کند یا انسدادها را برطرف سازد.
ERCP چگونه به تشخیص و درمان سنگ کیسه صفرا کمک می‌کند؟
سنگ کیسه صفرا معمولاً در خود کیسه صفرا تشکیل میشود، اما گاهی اوقات این سنگ‌ها میتوانند به مجرای مشترک صفراوی (CBD) یا مجرای پانکراس وارد شوند و باعث درد شدید، زردی (یرقان) و حتی عفونت شوند. در چنین مواردی، ERCP با استفاده از آندوسکوپ (دوربینی انعطاف‌پذیر) که از طریق دهان، مری، معده و دوازدهه وارد مجاری صفراوی میشود، به پزشک اجازه می‌دهد تا محل دقیق سنگ را مشاهده کند. سپس با ابزارهای مخصوصی که از طریق آندوسکوپ عبور داده می‌شوند، مانند سبد یا بالون، سنگ‌ها را خارج کرده یا در صورت نیاز، مجاری را گشادتر کنند تا عبور سنگ تسهیل شود.
آمادگی‌های لازم قبل از انجام ERCP برای سنگ کیسه صفرا
برای انجام ERCP، لازم است بیمار ناشتا باشد (معمولاً از ۸ ساعت قبل از عمل). مصرف برخی داروها، به‌ویژه داروهای رقیق‌کننده خون، باید طبق دستور پزشک قطع شود. پزشک ممکن است نیاز به انجام آزمایش‌های خون و تصویربرداری‌های دیگر قبل از پروسیجر داشته باشد تا وضعیت کلی بیمار و مجاری صفراوی را ارزیابی کند. اطلاع‌رسانی کامل به پزشک در مورد سابقه بیماری‌ها، آلرژی‌ها و داروهای مصرفی، بخش مهمی از آمادگی است.
روند انجام ERCP و آنچه در طول پروسیجر انتظار دارید
بیمار در طول انجام ERCP تحت آرام‌بخشی یا بیهوشی عمومی قرار می‌گیرد. پس از قرار گرفتن آندوسکوپ در محل مناسب، ماده حاجب (رنگ کنتراست) به داخل مجاری صفراوی تزریق میشود تا در عکس‌برداری با اشعه ایکس، جزئیات مجاری و محل سنگ‌ها به وضوح دیده شوند. در صورت تشخیص سنگ، پزشک با استفاده از ابزارهای تخصصی اقدام به برداشتن یا خرد کردن سنگ می‌کند. این پروسیجر معمولاً بین ۳۰ دقیقه تا یک ساعت طول میکشد.
دوره بهبودی و مراقبت‌های پس از ERCP برای سنگ کیسه صفرا
پس از انجام ERCP، بیمار برای چند ساعت تحت نظر خواهد بود تا اثرات آرام‌بخشی از بین برود. ممکن است احساس نفخ یا گلودرد خفیف وجود داشته باشد. پزشک دستورالعمل‌های لازم برای تغذیه و فعالیت را ارائه خواهد داد. در صورت بروز علائمی مانند تب، درد شدید شکم، تهوع و استفراغ مداوم یا زردی، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد. معمولاً دوره بهبودی سریع است و اکثر افراد میتوانند طی یکی دو روز به فعالیتهای عادی خود بازگردند.
خطرات و عوارض احتمالی ERCP در موارد سنگ کیسه صفرا
مانند هر روش تهاجمی، ERCP نیز ممکن است با عوارضی همراه باشد، هرچند نادر هستند. شایع‌ترین عارضه، پانکراتیت (التهاب لوزالمعده) است. سایر عوارض احتمالی شامل عفونت مجاری صفراوی، خونریزی، سوراخ شدن مجاری یا روده، و واکنش به ماده آرام‌بخش یا حاجب است. پزشک قبل از انجام پروسیجر، در مورد فواید و خطرات احتمالی با شما صحبت خواهد کرد تا بتوانید با آگاهی کامل تصمیم بگیرید.