آنزیم کبدی بالا یعنی چه؟
کبد آنزیمهایی مانند AST و ALT (که گاهی SGOT و SGPT هم نامیده میشوند) دارد که در حالت عادی مقدار مشخصی از آنها در خون وجود دارد. وقتی سلولهای کبد تحریک یا آسیب ببینند، این آنزیمها بیشتر وارد خون میشوند و در آزمایش، بالاتر از حد معمول گزارش میشوند. به این حالت «آنزیم کبدی بالا» گفته میشود.
مهم است بدانید بالا بودن آنزیمهای کبدی خودش یک بیماری مستقل نیست، بلکه نشانهای است که باید علتش بررسی شود. این یافته اغلب بدون علامت است و بهطور اتفاقی در آزمایش خون دیده میشود؛ گاهی هم ممکن است با خستگی یا احساس سنگینی مبهم در سمت راست بالای شکم همراه باشد. میزان بالا بودن عدد همیشه با شدت مشکل متناسب نیست و تشخیص با پزشک است.
چه چیزهایی باعث بالا رفتن آنزیمهای کبدی میشود؟
علتهای احتمالی متعددی وجود دارد و یافتن علت زمینهای بخشی از کار دکتر است. از رایجترین علتها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کبد چرب که شایعترین علت بالا بودن خفیف آنزیمهای کبدی است
- هپاتیتهای ویروسی مانند هپاتیت B و C
- اثر برخی داروها، مکملها و داروهای گیاهی بر کبد
- مصرف الکل
- مشکلات مجاری صفراوی و کیسهٔ صفرا
- در مواردی، منشأ عضلانی بهجای کبدی، بهویژه در بالا بودن AST
برای آنزیم کبدی بالا به چه دکتری مراجعه کنیم؟
برای بررسی اولیه، مراجعه به دکتر متخصص داخلی نقطهٔ شروع مناسبی است؛ او با گرفتن شرح حال، بررسی داروها و درخواست آزمایش و سونوگرافی، بسیاری از علتهای شایع را ارزیابی میکند. اگر بالا بودن آنزیمها ادامهدار، قابلتوجه یا همراه با مشکل شناختهشدهٔ کبدی مانند هپاتیت یا کبد چرب پیشرفته باشد، مراجعه به دکتر فوق تخصص گوارش و کبد دقیقترین انتخاب است، چون این حوزه بهطور تخصصی بیماریهای کبد را بررسی و پیگیری میکند.
در نوبت میتوانید فهرست دکترهای متخصص داخلی و فوق تخصص گوارش و کبد شهر خود را ببینید، نظرات بیماران را بخوانید و بهصورت اینترنتی نوبت بگیرید.
در ویزیت چه انتظاری داشته باشیم و چه مدارکی ببریم؟
دکتر معمولاً دربارهٔ داروها و مکملهای مصرفی، سابقهٔ کبدی و خانوادگی و سبک زندگی سؤال میکند و ممکن است آزمایش خون را تکرار یا سونوگرافی کبد درخواست کند. بهتر است این مدارک را همراه ببرید:
- جواب آزمایشهای اخیر، بهویژه همان آزمایشی که آنزیمهای کبدی را بالا نشان داده است
- گزارش سونوگرافی یا سایر تصویربرداریهای قبلی در صورت وجود
- فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهی که مصرف میکنید
دارویی را بدون نظر دکتر قطع یا شروع نکنید و از خوددرمانی با مکملهای «پاکسازی کبد» بپرهیزید؛ تصمیم دربارهٔ ادامهٔ بررسی و درمان بر عهدهٔ دکتر معالج است.