آنوسکوپی یک روش تشخیصی سریع و سرپایی برای معاینهٔ دقیق کانال مقعد و بخش پایانی رکتوم است. این ابزار به پزشک اجازه می‌دهد تا علت علائمی مانند خونریزی، درد، خارش یا وجود توده در ناحیهٔ مقعد را بررسی و بیماری‌هایی مانند هموروئید (بواسیر)، شقاق (فیشر) و پولیپ‌های کوچک را تشخیص دهد.
آنوسکوپی برای چه کسانی و چرا انجام میشود؟
پزشک معمولاً زمانی آنوسکوپی را توصیه می‌کند که بیمار از علائمی در ناحیهٔ مقعد شکایت دارد. این موارد شامل خونریزی از مقعد (چه روی دستمال توالت و چه در مدفوع)، درد مداوم یا تشدیدشونده، خارش مزمن، احساس وجود توده یا برآمدگی، یا تغییر در اجابت مزاج است. آنوسکوپی به تشخیص دقیق بیماری‌هایی مانند هموروئیدهای داخلی، شقاق مقعدی (Anal Fissure)، فیستول، آبسه، زگیل‌های مقعدی و حتی برخی از تومورهای اولیه کمک شایانی می‌کند و اغلب اولین گام تشخیصی قبل از روش‌های تهاجمی‌تر مانند کولونوسکوپی است.
آمادگی‌های لازم قبل از انجام آنوسکوپی
آنوسکوپی معمولاً به آمادگی پیچیده‌ای نیاز ندارد و برخلاف کولونوسکوپی، نیازی به رژیم غذایی خاص یا مصرف داروهای مسهل قوی نیست. با این حال، پزشک از شما می‌خواهد که درست قبل از انجام معاینه، مثانه و رودهٔ خود را خالی کنید تا هم معاینه راحت‌تر انجام شود و هم دید بهتری فراهم گردد. در موارد نادری، ممکن است پزشک استفاده از یک انمای (Enema) ساده را برای تمیز کردن بخش انتهایی روده توصیه کند. حتماً لیست داروهای مصرفی خود، به‌ویژه داروهای رقیق‌کنندهٔ خون را به پزشک اطلاع دهید.
مراحل انجام آنوسکوپی: از ورود به مطب تا پایان معاینه
در اتاق معاینه، از شما خواسته میشود که به پهلوی چپ دراز بکشید و زانوهای خود را به سمت شکم جمع کنید. پزشک ابتدا ناحیه را به‌صورت چشمی معاینه می‌کند و سپس وسیله‌ای کوتاه و لوله‌ای شکل به نام «آنوسکوپ» را که با ژل روان‌کننده آغشته شده، به‌آرامی وارد مقعد می‌کند. این فرآیند معمولاً فقط چند دقیقه طول میکشد. ممکن است در حین ورود دستگاه کمی احساس فشار یا ناراحتی کنید، اما درد شدید غیرمعمول است. در صورت نیاز، پزشک ممکن است برای بررسی بیشتر، نمونهٔ کوچکی از بافت (بیوپسی) بردارد.
مراقبت‌های پس از آنوسکوپی و علائم هشدار
پس از انجام آنوسکوپی، شما میتوانید بلافاصله به فعالیتهای روزمرهٔ خود بازگردید و نیازی به استراحت یا بستری نیست. اگر بیوپسی (نمونه‌برداری) انجام نشده باشد، معمولاً هیچ عارضهٔ خاصی نخواهید داشت. در صورت انجام بیوپسی، ممکن است تا یکی دو روز مقدار بسیار کمی لکه‌بینی یا خونریزی خفیف داشته باشید که طبیعی است. اما در صورت مشاهدهٔ خونریزی شدید و مداوم، درد شدید در ناحیهٔ شکم یا مقعد، یا تب و لرز، باید فوراً با پزشک خود تماس بگیرید یا به مرکز درمانی مراجعه کنید.