بیماریهای کبد بزرگسالان علت‌ها و مسیرهای متفاوتی دارند. کبد چرب یکی از آن‌هاست؛ هپاتیت ویروسی، بیماریهای خودایمنی و صفراوی، آسیب ناشی از دارو یا الکل و بعضی بیماریهای ارثی نیز مطرح‌اند. بعضی مشکلات حاد و کوتاه‌مدت‌اند و برخی به پیگیری طولانی‌مدت نیاز دارند.
چه علائمی باید بررسی شوند؟
بسیاری از بیماریهای کبد در ابتدا علامتی ندارند و هنگام بررسی آزمایش یا سونوگرافی مشخص می‌شوند. خستگی، بی‌اشتهایی، ناراحتی بالای شکم، خارش، ادرار تیره یا زردی می‌تواند دیده شود، اما هیچ‌کدام به‌تنهایی علت را مشخص نمی‌کند. برای زردی تازه یا تورم شکم و پاها، ارزیابی پزشکی را به تأخیر نیندازید.
استفراغ خونی، مدفوع سیاه و قیری، گیجی تازه یا تغییر گفتار نیاز به مراجعهٔ فوری به اورژانس دارد. درد شدید شکم هم باید فوری بررسی شود؛ این علائم را با نوبت عادی یا درمان خانگی پیگیری نکنید.
علل بیماریهای کبد
در کبد چرب، تجمع چربی می‌تواند با چاقی، دیابت و سایر مشکلات متابولیک همراه باشد. کاهش وزنِ مناسب، فعالیت بدنی و تغذیهٔ سالم می‌تواند به کنترل این عوامل کمک کند. با این حال، نباید هر آزمایش غیرطبیعی کبد را خودکار کبد چرب دانست؛ هپاتیت B یا C، بیماریهای ایمنی، اختلال خروج صفرا، عوامل ارثی یا داروها بررسی متفاوتی می‌خواهند.
پزشک چگونه علت را بررسی می‌کند؟
پزشک سابقهٔ بیماری، داروها و مکمل‌ها، مصرف الکل، عوامل خطر عفونت و گزارش‌های قبلی را مرور می‌کند. آزمایش خون و تصویربرداری ممکن است لازم باشد. برای ارزیابی سفتی یا جای‌زخم کبد گاهی الاستوگرافی درخواست می‌شود؛ نمونه‌برداری فقط در موارد منتخب مطرح است. همهٔ بیماران به تمام این آزمایش‌ها نیاز ندارند و یک نتیجهٔ منفرد جای تفسیر مجموعهٔ یافته‌ها را نمی‌گیرد.
درمان و زمان بهبود
درمان براساس علت و شدت آسیب انتخاب می‌شود. اصلاح سبک زندگی برای بعضی بیماری‌ها مفید است؛ بعضی هپاتیت‌ها داروی اختصاصی می‌خواهند و بیماری پیشرفته ممکن است به مراقبت بیمارستانی یا ارزیابی پیوند نیاز داشته باشد. برای همهٔ بیماریهای کبد نمی‌توان وعدهٔ بهبود در چند ماه داد. حتی پس از بهترشدن علائم، پیگیری تجویزشده را ادامه دهید.
برای بیماری کبد به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
فوق تخصص بیماریهای گوارش و کبد بزرگسالان می‌تواند علت آزمایش غیرطبیعی یا بیماری کبد را بررسی و برنامهٔ درمان و پایش را تعیین کند. در انتخاب پزشک، حوزهٔ فعالیت و تجربهٔ مرتبط او را بررسی کنید. گزارش آزمایش‌ها و تصاویر قبلی و فهرست داروها و مکمل‌ها را همراه داشته باشید.
مراقبت‌های روزمره
- از مصرف الکل پرهیز کنید و دربارهٔ برنامهٔ تغذیه و فعالیت متناسب با وضعیت خود مشورت بگیرید.
- داروی تجویزشده را خودسرانه قطع نکنید؛ مصرف داروی جدید یا مکمل گیاهی را هم با پزشک هماهنگ کنید.
- اگر برای نمک، مایعات یا فعالیت محدودیتی دارید، همان برنامهٔ شخصی را رعایت کنید.
- زمان آزمایش و ویزیت بعدی را طبق برنامه نگه دارید؛ نداشتن درد به معنی بی‌نیازی از پیگیری نیست.