آفت دهان یک زخم کوچک و دردناک است که معمولاً در داخل دهان ایجاد میشود. این زخمها میتوانند باعث ناراحتی و درد در هنگام صحبت کردن، خوردن و نوشیدن شوند. آفتها معمولاً به خودی خود بهبود مییابند، اما در برخی موارد ممکن است نیاز به درمان داشته باشند. شناخت صحیح این مشکل و درمان به موقع میتواند به کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی شما کمک کند.
علائم و نشانهها
آفت دهان معمولاً به صورت زخمهای کوچک و دایرهای شکل با حاشیه قرمز و مرکز سفید یا زرد ظاهر میشود. این زخمها ممکن است در هر نقطهای از دهان، از جمله روی زبان، لثهها، داخل لبها و گونهها ایجاد شوند. درد و سوزش شدید در ناحیه زخم، احساس ناراحتی در هنگام خوردن و نوشیدن، و گاهی اوقات وجود تورم در ناحیه زخم از جمله علائم شایع آفت دهان هستند. این زخمها معمولاً بین ۷ تا ۱۴ روز بدون نیاز به درمان خاصی بهبود مییابند. اگر زخمها به صورت مکرر ایجاد شوند یا بیش از دو هفته طول بکشند، باید به پزشک مراجعه کنید.
علل و عوامل خطر
علت دقیق آفت دهان هنوز بهطور کامل مشخص نشده است، اما عوامل مختلفی میتوانند در ایجاد آن نقش داشته باشند. استرس، خستگی، تغییرات هورمونی، و برخی از مواد غذایی مانند شکلات، قهوه و غذاهای تند میتوانند باعث بروز آفت شوند. همچنین، افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند یا به بیماریهای خودایمنی مبتلا هستند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به آفت قرار دارند. در بعضی از موارد، آسیب به بافت دهان یا دندان نیز میتواند موجب ایجاد این زخمها شود.
روشهای تشخیص
تشخیص آفت دهان معمولاً توسط پزشک یا دندانپزشک با معاینه دهان صورت میگیرد. در بیشتر موارد، نیازی به انجام آزمایش خاصی نیست. پزشک با بررسی زخمها و سوال در مورد تاریخچه پزشکی و علائم شما، میتواند به راحتی آفت دهان را تشخیص دهد. در موارد نادر، اگر زخمها غیرمعمول باشند یا به درمان پاسخ ندهند، ممکن است آزمایشهای بیشتری برای رد کردن سایر بیماریها انجام شود.
روشهای درمان
درمان آفت دهان معمولاً شامل استفاده از داروهای مسکن و ضد التهاب برای کاهش درد و ناراحتی است. برخی از داروهای موضعی مانند ژلها و کرمهای مخصوص نیز میتوانند به تسکین زخم کمک کنند. در موارد شدید، پزشک ممکن است داروهای تجویزی مانند کورتیکواستروئیدها را تجویز کند. همچنین، رعایت بهداشت دهان و پرهیز از غذاهای تحریککننده میتواند به کاهش بروز زخمها کمک کند. در نهایت، در صورتی که آفتها به طور مکرر ایجاد شوند، ممکن است پزشک به بررسی علل زمینهای بپردازد.
اطلاعات سریع
- دوره بهبودی: معمولاً ۷ تا ۱۴ روز
- بستری: خیر، بستری لازم نیست
- سطح هزینه: اقتصادی
- میزان درد: متوسط
- میزان موفقیت: معمولاً بالا
هشدارهای مهم
- اگر زخمها بیش از دو هفته طول کشیدند یا علائم شدیدتری مانند تب یا درد غیرقابل تحمل داشتید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- در صورت بروز زخمهای مکرر، ممکن است نیاز به بررسیهای بیشتری باشد تا علت زمینهای مشخص شود.
- استفاده از داروهای خودسرانه بدون مشورت پزشک میتواند عوارض جانبی داشته باشد.
نکات مهم برای بیمار
- برای کاهش درد، میتوانید از دهانشویههای حاوی مواد ضدعفونیکننده استفاده کنید.
- از مصرف غذاهای تند و اسیدی که ممکن است زخمها را تحریک کنند، پرهیز کنید.
- به بهداشت دهان خود توجه کنید و به طور منظم دندانها و زبان خود را مسواک بزنید.
- استراحت کافی و مدیریت استرس میتواند به کاهش بروز آفتها کمک کند.
- در صورت بروز زخمها، از تماس دست با زخمها خودداری کنید تا از عفونت جلوگیری شود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟
اگر زخمها بزرگتر از یک سانتیمتر شدند یا بیش از دو هفته طول کشیدند، یا اگر علائم دیگری مانند تب و خستگی داشتید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
باورهای غلط رایج
❌ آفت دهان فقط ناشی از کمبود ویتامین است.
✅ در حالی که کمبود ویتامین میتواند عامل مؤثری باشد، اما استرس و تغییرات هورمونی نیز نقش مهمی در بروز آفت دارند.
❌ آفتها مسری هستند.
✅ آفت دهان ناشی از عفونت ویروسی نیست و به همین دلیل مسری نیستند.
❌ آفت دهان همیشه نیاز به درمان دارد.
✅ بسیاری از آفتها به خودی خود بهبود مییابند و تنها در موارد شدید نیاز به درمان دارند.