ویتریکتومی (Vitrectomy) جراحی است که در آن بخشی یا تمام زجاجیه (مایع ژلمانند داخل کره چشم) برداشته میشود. این عمل معمولاً برای درمان بیماریهای شبکیه و زجاجیه که با روشهای دیگر قابل درمان نیستند، انجام میشود. هدف اصلی ویتریکتومی، بهبود دید و حفظ عملکرد چشم است.
چرا ویتریکتومی انجام میشود؟ دلایل اصلی جراحی
ویتریکتومی برای درمان طیف وسیعی از مشکلات چشمی که بر زجاجیه و شبکیه تأثیر میگذارند، ضروری است. شایعترین دلایل عبارتند از: جداشدگی شبکیه (Retinal Detachment)، خونریزی در زجاجیه (Vitreous Hemorrhage) ناشی از دیابت یا ضربه، عفونت داخل چشم (Endophthalmitis)، کشیدگی و پارگی ماکولا (Macular Pucker)، و جداشدگی لکه زرد شبکیه. در این جراحی، جراح با برداشتن زجاجیه کدر یا خونریزیداده، امکان دسترسی بهتر به شبکیه را فراهم کرده و میتواند مشکلات آن را ترمیم کند.
روند جراحی ویتریکتومی: از آمادگی تا پایان عمل
قبل از ویتریکتومی، معاینات کاملی از چشم انجام میشود. پزشک در مورد سابقه پزشکی و داروهای مصرفی شما سوال خواهد کرد. معمولاً لازم است چند ساعت قبل از عمل ناشتا باشید. جراحی ویتریکتومی اغلب به صورت سرپایی و با بیحسی موضعی انجام میشود، هرچند در برخی موارد ممکن است نیاز به بیهوشی عمومی باشد. جراح از طریق برشهای کوچک، ابزارهای ظریفی را وارد چشم کرده و زجاجیه را برمیدارد. سپس بسته به نیاز، شبکیه ترمیم شده و ممکن است گاز یا مایع سیلیکون برای حفظ شبکیه در جای خود تزریق شود. کل فرآیند معمولاً بین یک تا دو ساعت طول میکشد.
مراقبتهای بعد از ویتریکتومی: دوره نقاهت و بهبودی
پس از ویتریکتومی، چشم شما پانسمان خواهد شد. ممکن است احساس ناراحتی خفیف یا تاری دید موقت داشته باشید. پزشک دستورالعملهای دقیقی برای مراقبت در منزل ارائه میدهد که شامل استفاده از قطرههای چشمی، محدودیت فعالیتهای سنگین و اجتناب از خم شدن یا دراز کشیدن به شکم (بسته به نوع گاز تزریق شده) است. دوره نقاهت بسته به وسعت جراحی و وضعیت بیمار متفاوت است، اما بهبود کامل دید ممکن است چند هفته تا چند ماه زمان ببرد. مراجعات منظم به چشمپزشک برای بررسی روند بهبودی ضروری است.
خطرات و عوارض احتمالی ویتریکتومی
مانند هر جراحی دیگری، ویتریکتومی نیز ممکن است با عوارضی همراه باشد، هرچند نادر هستند. شایعترین عوارض احتمالی شامل افزایش فشار داخل چشم، عفونت، خونریزی، آب مروارید (کاتاراکت)، و جداشدگی مجدد شبکیه است. در برخی موارد، ممکن است نیاز به جراحیهای تکمیلی باشد. پزشک قبل از عمل، در مورد تمام خطرات احتمالی با شما صحبت خواهد کرد تا بتوانید با آگاهی کامل تصمیم بگیرید.
چه زمانی باید نگران شد؟ علائم هشداردهنده پس از جراحی
اگر پس از جراحی ویتریکتومی هر یک از علائم زیر را تجربه کردید، فوراً با پزشک خود تماس بگیرید: کاهش ناگهانی دید، افزایش درد چشم، قرمزی شدید چشم، حساسیت به نور، دیدن جرقههای نورانی جدید یا افزایش تعداد آنها، و مشاهده سایههای جدید در میدان دید. این علائم میتوانند نشاندهنده عوارض جدی باشند که نیاز به رسیدگی فوری پزشکی دارند.
