آرتریت سلول ژانت چیست؟
آرتریت سلول ژانت که با نام‌های آرتریت تمپورال یا التهاب شریان گیجگاهی هم شناخته میشود، نوعی واسکولیت یعنی التهاب دیواره رگهای خونی است که بیشتر شریان‌های متوسط و بزرگ، به‌ویژه شریان‌های ناحیه گیجگاه و سر را درگیر میکند. این بیماری تقریباً همیشه در افراد بالای ۵۰ سال دیده میشود و با افزایش سن شایعتر میشود. شناخت بهموقع علائم آن اهمیت زیادی دارد، چون درگیری رگهای تغذیهکننده چشم میتواند بینایی را تهدید کند.
علائم شایع
- سردرد جدید و مداوم، معمولاً در ناحیه شقیقه‌ها، که با سردردهای قبلی فرد فرق دارد؛
- حساسیت پوست سر هنگام لمس یا شانه‌کردن مو؛
- درد و خستگی عضلات فک هنگام جویدن؛
- تاری دید، دوبینی یا کاهش ناگهانی و گذرای بینایی در یک چشم؛
- تب خفیف، خستگی، بی‌اشتهایی و کاهش وزن؛
- درد و خشکی شانه‌ها و لگن که میتواند نشانه همراهی با پلی‌میالژیا روماتیکا باشد.
چرا مراجعه سریع اهمیت دارد؟
مهم‌ترین نگرانی در این بیماری، خطر آسیب به بینایی است. اگر التهاب به شریان‌های تغذیهکننده عصب بینایی برسد، ممکن است کاهش دید ناگهانی رخ دهد. به همین دلیل هر فرد بالای ۵۰ سال که سردرد جدید در ناحیه گیجگاه همراه با اختلال بینایی یا درد فک هنگام جویدن دارد، بهتر است بدون تأخیر ویزیت شود. تشخیص و شروع درمان در روزهای اول، شانس حفظ بینایی را بهطور چشمگیری بالا می‌برد.
تشخیص چگونه انجام میشود؟
تشخیص با شرح حال و معاینه شروع میشود. پزشک معمولاً آزمایش خون برای بررسی شاخصهای التهابی مانند ESR و CRP درخواست میکند و بسته به شرایط، ممکن است سونوگرافی شریان گیجگاهی یا نمونهبرداری از این شریان برای تأیید تشخیص لازم شود. اگر علامت چشمی وجود داشته باشد، معاینه دقیق چشم‌پزشکی هم بخشی از مسیر ارزیابی خواهد بود.
به چه دکتری مراجعه کنیم؟
مرجع اصلی تشخیص و درمان آرتریت سلول ژانت، فوق تخصص روماتولوژی است؛ این بیماری در خانواده بیماریهای روماتیسمی و واسکولیت‌ها قرار می‌گیرد و روماتولوژیست روند درمان و پیگیری‌های طولانی‌مدت آن را مدیریت میکند. اگر تاری دید، دوبینی یا کاهش بینایی دارید، در کنار روماتولوژیست باید در اسرع وقت متخصص چشم هم شما را معاینه کند. از طریق نوبت می‌توانید نوبت فوق تخصص روماتولوژی و متخصص چشم را در شهر خود جست‌وجو و رزرو کنید.
روند درمان و پیگیری
درمان معمولاً بلافاصله پس از تشخیص و زیر نظر روماتولوژیست آغاز میشود و هدف آن کنترل التهاب و پیشگیری از عوارض، به‌ویژه آسیب بینایی است. نوع و مدت درمان برای هر بیمار متفاوت است و پزشک بر اساس شدت بیماری و پاسخ به درمان، آن را تنظیم میکند. ویزیت‌های منظم پیگیری و انجام بهموقع آزمایش‌ها نقش مهمی در کنترل بیماری و کاهش احتمال عود دارد؛ بنابراین برنامه مراجعه‌ای را که پزشک تعیین میکند جدی بگیرید.