فلورسانس آنژیوگرافی چشم (Fluorescein Angiography یا FA) روشی تخصصی برای عکس‌برداری از رگ‌های خونی شبکیه و مشیمیه است. با تزریق ماده‌ای رنگی به ورید دست، پزشک جریان خون درون چشم را به‌صورت زنده می‌بیند و بیماری‌هایی مثل دیابتی رتینوپاتی، دژنراسیون ماکولا و انسداد رگ را تشخیص می‌دهد.
فلورسانس آنژیوگرافی چشم دقیقاً چه اطلاعاتی به پزشک می‌دهد؟
در این آزمایش، ماده‌ای به نام فلورسین سدیم از طریق ورید بازو تزریق می‌شود و طی چند ثانیه به رگ‌های چشم می‌رسد. دوربین مخصوص (فوندوس کامرا) با نور آبی، مسیر حرکت این ماده را ثبت می‌کند. پزشک از روی این تصاویر می‌فهمد کدام رگ‌ها نشت دارند، کدام بخش‌های شبکیه خون‌رسانی ضعیف دارند، آیا رگ‌های غیرطبیعی جدید رشد کرده‌اند، و آیا ماکولا (نقطه‌ی مرکزی بینایی) آسیب دیده است. این اطلاعات برای تصمیم‌گیری درباره‌ی درمان با لیزر یا تزریق داخل چشمی ضروری است.
چه بیماری‌هایی با فلورسانس آنژیوگرافی تشخیص یا پایش می‌شوند؟
رایج‌ترین دلایل درخواست این آزمایش عبارت‌اند از: رتینوپاتی دیابتی (آسیب رگ‌های شبکیه در بیماران دیابتی)، دژنراسیون ماکولا وابسته به سن (AMD) به‌ویژه نوع مرطوب، انسداد ورید یا شریان مرکزی شبکیه، ادم ماکولا (تجمع مایع در مرکز شبکیه)، یووئیت (التهاب داخل چشم)، و تومورهای مشیمیه. پزشک همچنین پس از درمان با لیزر یا آنتیVEGF از این روش برای ارزیابی نتیجه‌ی درمان استفاده می‌کند.
روز آزمایش: از ورود به مطب تا پایان کار چه اتفاقی می‌افتد؟
ابتدا قطره‌های اتساع مردمک (میدریاتیک) در چشم ریخته می‌شود که حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد تا اثر کند. سپس بیمار روبه‌روی دوربین می‌نشیند، ماده‌ی فلورسین از طریق ورید دست تزریق می‌شود و عکس‌برداری شروع می‌شود. کل فرآیند عکس‌برداری معمولاً ۱۵ تا ۲۰ دقیقه است. پس از آزمایش، به دلیل گشادی مردمک، دید از نزدیک تار و حساسیت به نور زیاد می‌شود که چند ساعت ادامه دارد؛ بنابراین رانندگی تا بازگشت مردمک به حالت طبیعی توصیه نمی‌شود. ادرار ممکن است تا ۲۴ ساعت زرد-نارنجی باشد که کاملاً طبیعی است.
آمادگی قبل از آزمایش و نکاتی که باید به پزشک بگویید
معمولاً نیازی به ناشتا بودن نیست، اما بهتر است وعده‌ی سنگین نخورید تا احتمال تهوع کمتر شود. پیش از آزمایش حتماً به پزشک بگویید: آیا به داروها یا مواد حاجب حساسیت دارید، آیا بیماری کلیوی دارید، آیا باردار هستید یا شیر می‌دهید، و لیست داروهایی که مصرف می‌کنید. بهتر است یک همراه داشته باشید که رانندگی بازگشت را بر عهده بگیرد. عینک آفتابی هم برای راحتی بیشتر پس از آزمایش مفید است.
عوارض احتمالی فلورسانس آنژیوگرافی چشم
شایع‌ترین عارضه، احساس گرما یا تهوع گذرا بلافاصله پس از تزریق است که معمولاً چند ثانیه طول می‌کشد. زردی موقت پوست و ادرار نارنجی‌رنگ هم طبیعی است. واکنش آلرژیک خفیف مثل کهیر نادر است و واکنش شدید آنافیلاکتیک بسیار نادر؛ به همین دلیل آزمایش در مراکزی انجام می‌شود که امکانات اورژانسی در دسترس باشد. این آزمایش در دوران بارداری معمولاً توصیه نمی‌شود مگر در موارد ضروری که پزشک تشخیص دهد. هیچ نتیجه‌ای برای همه‌ی بیماران یکسان نیست و ارزیابی خطر و فایده بر عهده‌ی پزشک معالج است.