سوختگی یکی از آسیب‌های شایع پوست است که بر اثر تماس با مایعات داغ، بخار، آتش، اجسام داغ، مواد شیمیایی یا جریان برق ایجاد میشود. شدت آن بر اساس عمق و وسعت آسیب درجه‌بندی میشود و همین درجه‌بندی مشخص می‌کند که مراقبت خانگی کافی است یا ارزیابی پزشک لازم است. سوختگی وسیع یا عمیق یک وضعیت اورژانسی است و باید بدون معطلی با اورژانس تماس گرفته یا بیمار به بیمارستان منتقل شود. این صفحه برای مرحلهٔ بعد از آن تنظیم شده است: پیگیری درمان زخم، مراقبت در دورهٔ بهبود و ترمیم عوارضی مانند اسکار و محدودیت حرکتی.
چه زمانی سوختگی به مراجعهٔ فوری نیاز دارد؟
در برخی شرایط، سوختگی حتی اگر کوچک به نظر برسد باید هرچه زودتر توسط پزشک دیده شود:
- وسعت بیشتر از کف دستِ خود فرد، یا سوختگی عمیق با پوست سفید و بی‌حس
- سوختگی صورت، دست‌ها، پاها، مفاصل یا ناحیهٔ تناسلی
- سوختگی شیمیایی، الکتریکی یا همراه با استنشاق دود
- علائم عفونت مانند ترشح، بوی بد، تب یا افزایش درد و قرمزی
- سوختگی در کودکان، سالمندان و افراد با بیماری زمینه‌ای
کمک‌های اولیه ساده است: محل را ۱۰ تا ۲۰ دقیقه زیر آب خنکِ روان بگیرید، از یخ، خمیردندان و مواد خانگی استفاده نکنید، تاول‌ها را نترکانید و روی زخم را با پارچهٔ تمیز بپوشانید.
برای سوختگی به چه دکتری مراجعه کنیم؟
مرجع اصلی درمان سوختگی و عوارض آن، فوق تخصص جراحی پلاستیک، ترمیمی و سوختگی است. این پزشک هم در مرحلهٔ حاد (پانسمان‌های تخصصی، دبریدمان و در صورت نیاز پیوند پوست) و هم در مرحلهٔ ترمیم اسکار و آزادسازی چسبندگی‌ها تصمیم‌گیرندهٔ اصلی است. متخصص جراحی عمومی نیز در ارزیابی اولیه، شست‌وشو و پانسمان زخم و درمان سوختگی‌های محدود نقش مهمی دارد. فهرست پزشکان مرتبط در همین صفحه نمایش داده میشود و می‌توانید نوبت اینترنتی دریافت کنید.
اسکار و محدودیت حرکتی بعد از سوختگی چگونه درمان میشود؟
پس از بهبود زخم، ممکن است اسکار برجسته یا کشیده ایجاد شود و اگر روی مفاصل باشد، دامنهٔ حرکت را محدود کند. بسته به عمق، محل و قدمت اسکار، روش‌هایی مانند ژل و ورقهٔ سیلیکونی، لباس فشاری، تزریق داخل اسکار، لیزر، فیزیوتراپی و در موارد شدیدتر جراحی ترمیمی مطرح میشود. انتخاب روش برای هر بیمار متفاوت است و تشخیص نهایی با پزشک است؛ شروع زودهنگام پیگیری میتواند مدیریت اسکار را آسان‌تر کند.
در دورهٔ بهبود سوختگی چه مراقبت‌هایی لازم است؟
تعویض پانسمان را دقیقاً طبق دستور پزشک انجام دهید و هر داروی موضعی را فقط با تجویز او استفاده کنید. پوست تازه‌ترمیم‌شده حساس است؛ آن را مرطوب نگه دارید و تا مدتی از آفتاب محافظت کنید. اگر سوختگی نزدیک مفصل است، حرکت‌دادن اندام طبق برنامه‌ای که پزشک یا فیزیوتراپیست تعیین می‌کند به پیشگیری از خشکی و محدودیت حرکتی کمک می‌کند. مراجعه‌های منظم را حتی با ظاهر خوب زخم قطع نکنید؛ تشخیص نهایی دربارهٔ ادامه یا تغییر درمان با پزشک است.