افتادگی واژن زمانی رخ می‌دهد که عضلات و بافت‌های حمایت‌کننده از واژن ضعیف شده و باعث افتادگی آن می‌شوند. این مشکل می‌تواند منجر به ناراحتی و مشکلاتی در زندگی روزمره شود. اگر احساس سنگینی در ناحیه لگن یا درد در هنگام رابطه جنسی دارید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید. خوشبختانه، با روش‌های درمانی مناسب می‌توان این مشکل را بهبود بخشید و کیفیت زندگی را افزایش داد.
علائم و نشانه‌ها
افتادگی واژن ممکن است با علائمی مانند احساس سنگینی یا فشار در ناحیه لگن، درد در هنگام رابطه جنسی، تکرر ادرار یا دشواری در تخلیه مثانه همراه باشد. در برخی موارد، ممکن است احساس کنید که چیزی از واژن بیرون می‌آید. این علائم می‌تواند زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار دهد و در صورت بروز هر یک از این نشانه‌ها، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.
علل و عوامل خطر
عوامل متعددی می‌توانند باعث افتادگی واژن شوند. زایمان طبیعی، به‌ویژه زایمان‌های متعدد، یکی از علل اصلی این مشکل است. علاوه بر این، افزایش سن، یائسگی، چاقی و بلند کردن اجسام سنگین نیز می‌توانند خطر افتادگی واژن را افزایش دهند. همچنین، برخی از شرایط پزشکی مانند بیماری‌های مزمن تنفسی که باعث سرفه‌های مکرر می‌شوند نیز می‌توانند به این مشکل منجر شوند.
روش‌های تشخیص
برای تشخیص افتادگی واژن، پزشک معمولاً یک معاینه فیزیکی انجام می‌دهد. در این معاینه، پزشک وضعیت عضلات و بافت‌های واژن را بررسی می‌کند. درجه و محل افتادگی معمولاً با معاینه مشخص می‌شود؛ تصویربرداری برای تأیید افتادگیِ قابل‌مشاهده در معاینه به‌طور روتین لازم نیست. اگر مشکل دیگری مانند اختلال تخلیه یا توده مطرح باشد، بررسی تکمیلی متناسب انتخاب می‌شود.
روش‌های درمان
درمان افتادگی واژن به شدت و درجه افتادگی بستگی دارد. اگر افتادگی آزاردهنده نباشد، ممکن است فقط پیگیری و توصیه‌های مراقبتی کافی باشد. تمرینات کف لگن با آموزش درست و نظارت، برای بعضی افتادگی‌های علامت‌دارِ خفیف تا متوسط مفید است و معمولاً به چند ماه تمرین نیاز دارد. اگر علائم با گزینه‌های غیرجراحی برطرف نشوند یا فرد پس از بررسی مزایا و خطرات جراحی را انتخاب کند، عمل مطرح می‌شود. نوع جراحی بسته به وضعیت بیمار متفاوت است و می‌تواند شامل ترمیم عضلات و بافت‌های واژن باشد. همچنین، استفاده از پِساری، یک وسیله پلاستیکی که در واژن قرار می‌گیرد، می‌تواند به حمایت از بافت‌های ضعیف کمک کند. اندازه و نوع پساری باید مناسب انتخاب شود و برنامهٔ خارج‌کردن، تمیزکردن و معاینه داشته باشد؛ آن را بدون پیگیری طولانی‌مدت در واژن رها نکنید.
اطلاعات سریع
- مدت زمان: بسته به نوع درمان، از چند هفته تا چند ماه
- دوره بهبودی: پس از عمل معمولاً چند هفته تا چند ماه، بسته به نوع جراحی و فعالیت مورد نظر
- بی‌حسی: بیهوشی عمومی یا بی‌حسی ناحیه‌ای، متناسب با نوع عمل
- بستری: در صورت جراحی ممکن است نیاز به بستری کوتاه‌مدت باشد
- سطح هزینه: متوسط
- میزان درد: کم
هشدارهای مهم
- تب، لرز، ترشح بدبو یا درد رو به افزایش پس از عمل را سریع به تیم جراحی گزارش کنید؛ برای رسیدن تب به ۳۸٫۵ منتظر نمانید. خونریزی شدید، تنگی نفس یا ناتوانی در دفع ادرار نیاز به ارزیابی فوری دارد.
- در صورت بروز درد شدید یا خونریزی غیرطبیعی، به پزشک خود اطلاع دهید.
- از بلند کردن اجسام سنگین و فعالیت‌های شدید تا زمان بهبودی کامل خودداری کنید.
نکات مهم برای بیمار
- تمرینات کف لگن را به‌طور منظم انجام دهید تا عضلات لگن تقویت شوند.
- از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید تا فشار به لگن وارد نشود.
- در صورت احساس ناراحتی یا فشار در ناحیه لگن، به پزشک مراجعه کنید.
- از رژیم غذایی سالم و متعادل برای حفظ وزن مناسب استفاده کنید.
- در صورت نیاز به جراحی، تمامی دستورات پزشک را برای بهبودی سریع‌تر رعایت کنید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟
احساس برجستگی در واژن، فشار لگن یا مشکل تخلیهٔ ادرار و مدفوع را با متخصص زنان یا فلوشیپ اختلالات کف لگن مطرح کنید. اگر اصلاً نمی‌توانید ادرار کنید، خونریزی شدید یا درد شدید تازه دارید، فوری ارزیابی شوید.
باورهای غلط رایج
❌ افتادگی واژن فقط در زنان مسن رخ می‌دهد
✅ افتادگی واژن می‌تواند در هر سنی و به‌ویژه پس از زایمان رخ دهد.
❌ جراحی تنها راه‌حل است
✅ بسیاری از موارد افتادگی واژن با تمرینات و درمان‌های غیرجراحی قابل بهبود هستند.
❌ افتادگی واژن همیشه با درد همراه است
✅ بسیاری از بیماران فقط احساس فشار یا ناراحتی دارند و درد شدیدی تجربه نمی‌کنند.