احتباس ادراری یعنی مثانه کامل تخلیه نمی‌شود؛ ممکن است ادرار اصلاً خارج نشود یا مقداری در مثانه بماند. ناتوانی ناگهانی در ادرار کردن نیاز به مراجعهٔ فوری به اورژانس دارد. نوع مزمن گاهی درد یا علامت واضحی ندارد و باید علت آن بررسی شود.
علائم و نشانه‌ها
احتباس حاد می‌تواند با ناتوانی در ادرار کردن و درد یا برجستگی پایین شکم همراه باشد. در نوع مزمن، جریان ضعیف، شروع دشوار، دفع کم و مکرر، احساس تخلیهٔ ناقص یا نشت ادرار ممکن است دیده شود؛ ادرار کردن یا نشت ادرار، تخلیهٔ کامل مثانه را ثابت نمی‌کند.
علل و عوامل خطر
انسداد مسیر خروج ادرار یا اختلال عملکرد مثانه و اعصاب آن می‌تواند علت باشد؛ از جمله بزرگی پروستات، تنگی مجرا، افتادگی اندام‌های لگنی، بعضی مشکلات عصبی یا داروها. علت در هر بیمار باید مشخص شود؛ داروی تجویزشده را خودسرانه قطع نکنید.
روش‌های تشخیص
پزشک علائم و داروها را بررسی می‌کند و میزان ادرار باقی‌مانده پس از دفع را می‌سنجد. بر اساس یافته‌ها، آزمایش ادرار یا بررسی‌های تکمیلی ممکن است لازم باشد. تشخیص علت، مسیر درمان را مشخص می‌کند.
روش‌های درمان
در احتباس حاد، تخلیهٔ فوری مثانه توسط کادر درمان لازم است. درمان بعدی به علت بستگی دارد و ممکن است شامل دارو، سوند یا رفع انسداد باشد. همهٔ بیماران به جراحی نیاز ندارند؛ سوندگذاری خانگی فقط پس از آموزش و طبق برنامهٔ درمانی انجام شود.
اطلاعات سریع
- مدت زمان: احتباس حاد نیازمند رسیدگی فوری است؛ درمان علت زمان متفاوتی دارد
- دوره بهبودی: به علت و روش درمان بستگی دارد
- بستری: بسته به علت و وضعیت بیمار ممکن است لازم باشد
- سطح هزینه: متوسط
- میزان درد: نوع حاد ممکن است شدید باشد؛ نوع مزمن گاهی بی‌درد است
هشدارهای مهم
اگر نمی‌توانید ادرار کنید یا درد شدید پایین شکم دارید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید؛ منتظر تب یا گذشت چند روز نمانید.
نکات مهم برای بیمار
نوشیدن اجباری آب زیاد جای تخلیهٔ مثانه را نمی‌گیرد. تمرین کف لگن برای همه مناسب نیست و باید با ارزیابی انتخاب شود. فهرست داروها و زمان شروع علائم را به پزشک بگویید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟
تخلیهٔ ناقص، جریان ضعیف یا نشت ادرار را حتی بدون درد پیگیری کنید. ناتوانی در ادرار کردن وضعیت فوری است.
باورهای غلط رایج
نشت ادرار یا نداشتن درد به معنی تخلیهٔ کامل مثانه نیست. احتباس ادراری فقط مختص مردان یا افراد مسن نیست.