جراحی ترمیمی مجرا و دستگاه تناسلی شاخهای تخصصی از اورولوژی است که به اصلاح و بازسازی ناهنجاریهای ساختاری و عملکردی مجرای ادرار و اندامهای تناسلی میپردازد. این جراحیها برای درمان مشکلات مادرزادی، آسیبهای ناشی از حوادث یا عوارض جراحیهای قبلی کاربرد دارند و هدفشان بهبود کیفیت زندگی بیمار است.
چه کسانی به جراحی ترمیمی مجرا و دستگاه تناسلی نیاز دارند؟
این جراحی برای افرادی انجام میشود که با مشکلات ساختاری یا عملکردی در سیستم ادراری-تناسلی خود مواجه هستند. شایعترین دلایل شامل تنگی مجرای ادرار (Urethral Stricture) به دلیل عفونت، آسیب یا جراحی قبلی، ناهنجاریهای مادرزادی مانند هیپوسپادیاس (قرارگیری نابجای سوراخ مجرا در زیر آلت) یا اپیسپادیاس، آسیبهای فیزیکی به آلت تناسلی یا بیضهها و همچنین اصلاح عوارض ناشی از جراحیهای دیگر در این ناحیه است. هدف اصلی، بازگرداندن عملکرد طبیعی برای دفع ادرار و فعالیت جنسی است.
روند تشخیص و آمادگی برای جراحی
روند درمان با مراجعه به متخصص اورولوژی آغاز میشود. پزشک با معاینه فیزیکی و بررسی سابقهٔ پزشکی، نیاز به اقدامات تشخیصی بیشتر را مشخص میکند. بر اساس مشکل، یورتروگرافی (عکس رنگی مجرا)، سیستوسکوپی یا بررسی جریان و باقیماندهٔ ادرار ممکن است لازم شود. نوار مثانه یا یورودینامیک برای همهٔ تنگیها ضروری نیست و بیشتر در احتمال اختلال عملکرد مثانه کمک میکند. قبل از عمل، بیمار باید دستورالعملهای پزشک در مورد ناشتا بودن، قطع برخی داروها و آمادگیهای لازم دیگر را به دقت رعایت کند.
انواع روشهای جراحی ترمیمی مجرا (یورتروپلاستی)
روش جراحی بستگی به محل، طول و علت تنگی مجرا دارد. در تنگیهای کوتاه، ممکن است بخش تنگشده برداشته و دو سر سالم مجرا به هم متصل شوند (Anastomotic Urethroplasty). برای تنگیهای بلندتر، جراح از بافتهای دیگر بدن مانند مخاط دهان (Buccal Mucosa Graft) برای بازسازی و گشاد کردن مجرا استفاده میکند. این گرافتها به عنوان یک «وصله» عمل کرده و به ترمیم مجرا کمک میکنند. انتخاب روش مناسب توسط جراح و بر اساس شرایط خاص هر بیمار صورت میگیرد.
دوران نقاهت و مراقبتهای پس از عمل
پس از جراحی، بیمار معمولاً برای مدتی (اغلب ۲ تا ۴ هفته) یک سوند ادراری (کاتتر) خواهد داشت تا به ناحیهٔ جراحیشده فرصت ترمیم بدهد. مدیریت درد با داروهای تجویز شده انجام میشود. در این دوره، باید از فعالیتهای سنگین، ورزش و رابطه جنسی خودداری کرد. رعایت بهداشت ناحیه عمل و پیروی دقیق از دستورات پزشک برای جلوگیری از عفونت و کسب بهترین نتیجه ضروری است. زمان دقیق بازگشت به فعالیتهای عادی به نوع جراحی و روند بهبودی فرد بستگی دارد. زمان ارزیابی ترمیم و خارجکردن سوند را مشخص کنید؛ برای توقف تخلیهٔ سوند، تب، درد رو به افزایش یا خونریزی قابلتوجه سریع کمک بگیرید و سوند را خودسرانه خارج نکنید.
