برداشتن مثانه یا سیستکتومی برای بعضی سرطان‌های مثانه و گاهی بیماری‌های غیرسرطانیِ شدید و مقاوم مطرح می‌شود. در سرطان، ممکن است بخشی از درمان اولیه باشد و لازم نیست همیشه ابتدا همه درمان‌های دیگر شکست بخورند؛ عفونت معمول ادراری به‌تنهایی دلیل این عمل نیست. اگر شما یا کسی که می‌شناسید با مشکلات مثانه مواجه است، مشاوره با پزشک ضروری است. این عمل می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی شما کمک کند و امید به زندگی را افزایش دهد.
این عمل چگونه انجام می‌شود؟
جراحی برداشتن مثانه معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود. در این عمل، جراح ابتدا برش‌هایی در ناحیه شکم ایجاد می‌کند تا به مثانه دسترسی پیدا کند. سپس مثانه به طور کامل یا جزئی برداشته می‌شود. پس از برداشتن کامل مثانه باید مسیر دیگری برای خروج ادرار ایجاد شود. یک گزینه، خروج ادرار از استوما در شکم و جمع‌شدن آن در کیسه است؛ مثانه جایگزین از روده فقط برای بعضی بیماران مناسب است و ممکن است برای تخلیه به سوندگذاری نیاز داشته باشد. این انتخاب و آموزش مراقبت باید پیش از عمل مطرح شود. این جراحی چند ساعت طول می‌کشد؛ برداشتن کامل مثانه همراه بازسازی مسیر ادرار ممکن است طولانی‌تر باشد و زمان دقیق به وسعت عمل بستگی دارد.
آمادگی قبل از عمل
قبل از جراحی، پزشک شما ممکن است آزمایشات مختلفی از جمله آزمایش خون و تصویربرداری انجام دهد تا وضعیت سلامت شما را بررسی کند. زمان قطع غذا و مایعات را از تیم بیهوشی بگیرید؛ خودسرانه از ۲۴ ساعت قبل ناشتا نمانید. مهم است که تمام داروهای مصرفی خود را با پزشک در میان بگذارید و طبق دستورالعمل‌های او عمل کنید. همچنین، همراه داشتن یک فرد برای کمک به شما بعد از عمل توصیه می‌شود.
دوره بهبودی و مراقبت بعد از عمل
مدت بستری به وسعت جراحی، برگشت کار روده و آمادگی شما برای مراقبت از مسیر ادرار وابسته است و ممکن است بیش از چند روز باشد. در این مدت، پزشک وضعیت شما را تحت نظر خواهد داشت. در روزهای اول بعد از عمل، ممکن است احساس درد و ناراحتی داشته باشید که با داروهای تجویزی کنترل می‌شود. بعد از ترخیص، به شما توصیه می‌شود که از فعالیت‌های سنگین خودداری کنید و به تدریج به فعالیت‌های روزمره خود بازگردید. بازگشت توان بدنی و سازگاری با مسیر جدید ادرار ممکن است چند ماه زمان ببرد؛ برنامه فعالیت را با تیم درمان تنظیم کنید.
عوارض و ریسک‌ها
مانند هر عمل جراحی، جراحی برداشتن مثانه نیز ممکن است عوارضی داشته باشد. برخی از عوارض ممکن شامل عفونت، خونریزی و مشکلات در عملکرد مثانه جدید است. همچنین ممکن است برخی بیماران دچار مشکلاتی در ادرار کردن یا تغییرات در زندگی جنسی شوند. با این حال، پزشک شما تمام تلاش خود را برای کاهش این ریسک‌ها انجام خواهد داد و شما را در مورد عوارض احتمالی به‌طور کامل آگاه خواهد کرد.
اطلاعات سریع
- مدت زمان: چند ساعت، متناسب با وسعت عمل
- دوره بهبودی: چند هفته تا چند ماه
- بی‌حسی: بیهوشی عمومی
- بستری: بله
- سطح هزینه: متوسط
- میزان درد: متوسط
هشدارهای مهم
- تب یا لرز، بدحال‌شدن یا کاهش محسوس خروج ادرار از مسیر جدید نیاز به تماس فوری با تیم درمان دارد؛ منتظر رسیدن تب به عدد خاص نمانید.
- در صورت بروز خونریزی شدید یا درد غیرقابل تحمل، فوراً با پزشک تماس بگیرید.
- اگر ادرار شما تغییر رنگ یا بوی غیرعادی داشت، به پزشک اطلاع دهید.
نکات مهم برای بیمار
- قطع، ادامه و شروع مجدد آسپرین و سایر داروها را با تیم درمان هماهنگ کنید؛ داروی تجویزشده را خودسرانه قطع نکنید.
- استراحت را با راه‌رفتن تدریجی طبق برنامه تیم درمان همراه کنید؛ از فعالیت سنگین تا زمان اجازه جراح پرهیز کنید.
- نوشیدن مایعات کافی بعد از عمل بسیار مهم است تا به بهبود عملکرد کلیه‌ها کمک کند.
- به توصیه‌های پزشک در مورد تغذیه و مراقبت‌های بعد از عمل توجه کنید تا از عوارض جلوگیری شود.
- توجه داشته باشید که ممکن است نیاز به پیگیری‌های منظم با پزشک خود داشته باشید تا وضعیت شما به‌طور دقیق بررسی شود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟
اگر دچار درد شدید، تب بالا یا خونریزی غیرعادی شدید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
باورهای غلط رایج
❌ جراحی مثانه فقط برای درمان سرطان است.
✅ برداشتن مثانه گاهی برای بیماری غیرسرطانیِ شدید و مقاوم انجام می‌شود، اما درمان معمول عفونت ادراری نیست.
❌ بعد از جراحی مثانه نمی‌توان به زندگی عادی برگشت.
✅ بسیاری از بیماران بعد از بهبودی به زندگی عادی خود بازمی‌گردند و کیفیت زندگی آن‌ها بهبود می‌یابد.
❌ این عمل تنها عوارض جدی دارد.
✅ اگرچه این عمل ممکن است عوارضی داشته باشد، اما بسیاری از بیماران بدون هیچ مشکلی بهبود می‌یابند.