دمل (کورک) عفونتی چرکی است که معمولاً بر اثر ورود باکتری به فولیکول مو ایجاد میشود. ابتدا بهصورت برجستگی قرمز و سفت و دردناک ظاهر میشود، سپس به‌تدریج نرم شده و مرکز آن پر از چرک میشود. کفگیرک یا کربونکل زمانی شکل می‌گیرد که چند دمل به‌هم متصل شوند؛ این حالت بزرگتر، عمیقتر و دردناک‌تر است و گاهی با تب همراه میشود.
دمل و کورک چرا ایجاد می‌شوند؟
عامل بیشتر دمل‌ها یک باکتری پوستی شایع است که از راه خراش یا فولیکول مو وارد پوست میشود. برخی شرایط احتمال بروز یا عود دمل را بیشتر می‌کنند:
- اصطکاک و تعریق زیاد در نواحی پرمو
- بهداشت ناکافی پوست یا خاراندن و آسیب پوستی
- دیابت و برخی بیماری‌هایی که ایمنی بدن را کاهش می‌دهند
- تماس نزدیک با فرد مبتلا یا استفادهٔ مشترک از وسایل شخصی
عود مکرر دمل میتواند نشانهٔ یک زمینهٔ قابل بررسی باشد و بهتر است با دکتر در میان گذاشته شود.
مراقبت خانگی و کارهایی که نباید کرد
بسیاری از دمل‌های کوچک با مراقبت ساده بهبود می‌یابند. گذاشتن کمپرس گرم و تمیز چند بار در روز میتواند به تخلیهٔ طبیعی چرک کمک کند. ناحیه را تمیز نگه دارید و پس از تماس با آن دست‌ها را بشویید. مهم‌ترین نکته این است که دمل را فشار ندهید و نترکانید؛ این کار میتواند عفونت را عمیقتر یا پخش کند. تخلیهٔ دمل در صورت نیاز باید توسط پزشک و به‌روش بهداشتی انجام شود.
برای دمل و کورک به چه دکتری مراجعه کنیم؟
برای بررسی و درمان دمل و کورک میتوانید به پزشک عمومی یا متخصص پوست مراجعه کنید. این دکتر با معاینهٔ ضایعه دربارهٔ نیاز به تخلیه، دارو یا بررسی علت عود تصمیم می‌گیرد و در صورت لزوم درمان را تنظیم میکند. دمل روی صورت، تب یا گسترش درد و قرمزی نیاز به ارزیابی همان روز دارد؛ برای عود مکرر هم بررسی پزشکی بگیرید.
چه زمانی مراجعهٔ فوری لازم است؟
در بیشتر موارد دمل خطرناک نیست، اما برخی نشانه‌ها نیاز به مراجعهٔ زودهنگام دارند:
- تب، لرز یا احساس ناخوشی عمومی
- گسترش سریع قرمزی، تورم یا درد اطراف ضایعه
- دمل روی صورت، نزدیک بینی و لب یا روی ستون فقرات
- دمل‌های متعدد، بسیار بزرگ یا عودکننده، به‌ویژه در افراد دیابتی
تشخیص قطعی و انتخاب درمان مناسب در این موارد با پزشک است.