جراحی تومورهای دستگاه ادراری برای بررسی یا درمان تودههای کلیه، حالب، مثانه یا مجرای ادرار انجام میشود. روش عمل به محل، نوع و مرحلهٔ تومور و عملکرد کلیهها بستگی دارد. برداشتن یک تومور سطحی مثانه با جراحی گستردهٔ کلیه یا مثانه یکسان نیست و همهٔ تودهها به یک نوع عمل نیاز ندارند.
چه زمانی جراحی مطرح میشود؟
اورولوژیست نتیجهٔ تصویربرداری، آزمایشها و در صورت وجود گزارش پاتولوژی را بررسی میکند. بعضی تودهها به پیگیری یا درمان دیگری نیاز دارند؛ برای برخی نیز جراحی بخشی از برنامهٔ درمان است. هدف میتواند تشخیص بافتی، برداشتن تومور، کنترل علائم یا درمان سرطان باشد. پیش از تصمیم، دربارهٔ هدف عمل و گزینههای جایگزین سؤال کنید.
روشهای جراحی چگونه متفاوتاند؟
- در برخی تومورهای مثانه، توده با ابزار اندوسکوپی از راه مجرای ادرار برداشته میشود؛ این روش با برداشتن کامل مثانه تفاوت دارد.
- در تومور کلیه، بسته به شرایط ممکن است برداشتن بخشی از کلیه همراه تومور یا برداشتن کل کلیه لازم باشد. حفظ بافت سالم یکی از موضوعات تصمیمگیری است، اما همیشه ممکن نیست.
- در بعضی سرطانهای حالب یا لگنچه، ممکن است جراحی کلیه و حالب مطرح شود؛ برای موارد منتخب، روشهای حفظکنندهٔ کلیه بررسی میشوند.
- در بعضی سرطانهای مثانه، عمل وسیعتر و ایجاد مسیر تازه برای خروج ادرار لازم میشود. توضیح مراقبت از این مسیر باید پیش از عمل جزو گفتوگو با تیم درمان باشد.
باز، لاپاراسکوپی یا اندوسکوپی بودن عمل بهتنهایی موفقیت آن را تضمین نمیکند؛ مناسب بودن روش برای بیماری شما اهمیت دارد.
آمادگی پیش از عمل
گزارشها، سابقهٔ بیماری و فهرست همهٔ داروها و مکملها را همراه ببرید. آسپرین، داروهای ضدانعقاد و داروهای دیابت ممکن است به برنامهٔ ویژه نیاز داشته باشند، اما نباید خودسرانه قطع یا جابهجا شوند. دستور خوردن و آشامیدن پیش از بیهوشی را دقیقاً از مرکز بگیرید. دربارهٔ احتمال سوند، استنت، تغییر عملکرد کلیه، اثر بر عملکرد جنسی یا باروری و نیاز به همراه نیز سؤال کنید.
بهبودی و مراقبت پس از عمل
مدت بستری و بازگشت به کار در عملهای مختلف فرق دارد. زمان برداشتن سوند یا استنت و محدودیت ورزش و بلند کردن بار را از جراح بپرسید. داروهای تجویزشده و مراقبت زخم یا مسیر خروج ادرار را طبق آموزش انجام دهید. نتیجهٔ پاتولوژی و ویزیت بعدی را پیگیری کنید؛ برداشتن تومور همیشه پایان درمان نیست و گاهی درمان تکمیلی یا بررسیهای دورهای لازم است.
عوارض احتمالی و علائم هشدار
خونریزی، عفونت و عوارض بیهوشی از خطرهای احتمالیاند. آسیب به بافتهای اطراف، نشت ادرار یا تغییر عملکرد کلیه و کنترل ادرار به نوع عمل بستگی دارند و باید قبل از جراحی توضیح داده شوند. شدت و ماندگاری عوارض برای همه یکسان نیست.
تب یا لرز، درد رو به افزایش یا قطع خروج ادرار از سوند را سریع با تیم درمان مطرح کنید. خونریزی شدید، ناتوانی در ادرار کردن، تنگی نفس یا درد قفسهٔ سینه نیاز به ارزیابی اورژانسی دارد؛ منتظر نوبت پیگیری نمانید.