جراحی سرطان‌های دهان و زبان، اصلی‌ترین روش درمانی برای برداشتن تومورهای بدخیم در این نواحی است. هدف این جراحی، حذف کامل بافت سرطانی و در عین حال، حفظ حداکثری عملکرد طبیعی دهان و زبان برای تکلم و بلع است. این روش اغلب با درمان‌های دیگر مانند شیمی‌درمانی یا رادیوتراپی همراه می‌شود.
جراحی سرطان‌های دهان و زبان چیست و چه زمانی لازم است؟
این جراحی، یک عمل برای برداشتن تومور بدخیم از حفرهٔ دهان (شامل لب‌ها، لثه، کام، کف دهان) و زبان است. تصمیم برای جراحی پس از نمونه‌برداری (بیوپسی) و تأیید وجود سرطان گرفته می‌شود. وسعت جراحی به مرحله (Stage) و محل دقیق تومور بستگی دارد. در مراحل اولیه، ممکن است فقط برداشتن تومور و حاشیهٔ کوچکی از بافت سالم اطراف آن کافی باشد. در موارد پیشرفته‌تر، نیاز به برداشتن بخش بزرگ‌تری از زبان، فک یا غدد لنفاوی گردن نیز وجود دارد.
انواع روش‌های جراحی: از برداشتن تومور تا بازسازی
بسته به شرایط بیمار، جراح ممکن است از یک یا چند روش استفاده کند. برداشتن تومور اولیه (Tumor Resection) اولین قدم است. اگر تومور به زبان رسیده باشد، عمل گلاسکتومی (Glossectomy) یا برداشتن بخشی از زبان انجام می‌شود. در صورت درگیری استخوان فک، ممکن است مندیبولکتومی (Mandibulectomy) یا برداشتن قسمتی از فک لازم باشد. همچنین، برای بررسی و حذف سلول‌های سرطانی منتشرشده، عمل دیسکسیون گردن (Neck Dissection) برای برداشتن غدد لنفاوی انجام می‌گیرد. در نهایت، جراحی بازسازی (Reconstructive Surgery) برای ترمیم ظاهر و عملکرد نواحی جراحی‌شده انجام می‌شود.
آمادگی برای جراحی و روند بستری در بیمارستان
قبل از عمل، جلسات مشاوره‌ای با جراح، متخصص بیهوشی و احتمالاً گفتاردرمانگر خواهید داشت. آزمایش‌های خون و تصویربرداری‌هایی مانند سی‌تی اسکن یا MRI برای ارزیابی دقیق تومور ضروری است. باید پزشک را از تمام داروهای مصرفی خود مطلع کنید. در بیمارستان، تیم جراحی شامل جراح سر و گردن، و در صورت نیاز، جراح پلاستیک برای بازسازی حضور دارند. مدت زمان بستری بسته به وسعت عمل از چند روز تا چند هفته متغیر است.
دوران نقاهت: چالش‌ها و راهکارهای بهبودی
دوره بهبودی پس از جراحی سرطان‌های دهان و زبان می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. مشکلات موقتی یا دائمی در تکلم، بلع و جویدن شایع است. در ابتدا ممکن است تغذیه از طریق لولهٔ معده (Feeding Tube) ضروری باشد. جلسات منظم با گفتاردرمانگر (Speech Therapist) و کاردرمانگر برای بازیابی توانایی صحبت کردن و بلعیدن بسیار مهم است. رعایت بهداشت دهان برای جلوگیری از عفونت و کمک به بهبودی زخم‌ها نقشی حیاتی دارد. روند بهبودی کامل ممکن است ماه‌ها طول بکشد.