نقرس التهاب مفصل ناشی از رسوب بلورهای اورات است و معمولاً با بالا بودن اسید اوریک ارتباط دارد؛ هر اسید اوریک بالایی به معنی نقرس نیست. این بیماری معمولاً با درد و التهاب شدید در مفاصل، به ویژه در انگشت شست پا، همراه است. نقرس میتواند کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد و در صورت عدم درمان، عوارض جدیتری را به همراه داشته باشد. تشخیص و درمان بهموقع میتواند به کنترل علائم و جلوگیری از حملات نقرس کمک کند.
علائم و نشانهها
نقرس معمولاً با درد شدید و ناگهانی در مفاصل شروع میشود، به ویژه در مفصل انگشت شست پا. این درد ممکن است در شب یا هنگام استراحت آغاز شود و معمولاً با تورم، قرمزی و گرمی در ناحیه آسیبدیده همراه است. بسیاری از بیماران همچنین ممکن است احساس خستگی و تب خفیف داشته باشند. حملات نقرس میتواند به طور ناگهانی و بدون هشدار بروز کند و ممکن است چند روز تا چند هفته ادامه یابد. در برخی موارد، حملات مکرر ممکن است منجر به آسیب دائمی به مفاصل شود.
علل و عوامل خطر
نقرس به دلیل افزایش اسید اوریک در خون ایجاد میشود که میتواند ناشی از تولید بیش از حد یا دفع ناکافی این ماده توسط کلیهها باشد. برخی عوامل خطر شامل مصرف زیاد غذاهای حاوی پورین (مانند گوشت قرمز و ماهی)، نوشیدنیهای الکلی و قندهای ساده است. همچنین، چاقی، دیابت و فشار خون بالا نیز میتوانند خطر ابتلا به نقرس را افزایش دهند. برخی از داروها مانند دیورتیکها نیز ممکن است به افزایش سطح اسید اوریک کمک کنند. در نهایت، سابقه خانوادگی نقرس نیز میتواند به عنوان یک عامل خطر شناخته شود.
روشهای تشخیص
تشخیص نقرس معمولاً با بررسی علائم بالینی و تاریخچه پزشکی بیمار انجام میشود. پزشک ممکن است اسید اوریک خون را اندازه بگیرد؛ پایین بودن آن هنگام حمله، نقرس را بهتنهایی رد نمیکند و در صورت شک، آزمایش پس از فروکشکردن حمله تکرار میشود. همچنین، در برخی موارد، پزشک ممکن است مایع مفصل را برای بررسی وجود بلورهای اسید اوریک در زیر میکروسکوپ استخراج کند. این آزمایشها به پزشک کمک میکند تا تشخیص دقیقی داشته باشد و از سایر بیماریهای مشابه تفکیک کند.
روشهای درمان
درمان حملهٔ دردناک با کنترل بلندمدت اسید اوریک متفاوت است. پزشک برای حمله، با توجه به بیماریهای همراه و داروهای دیگر، یکی از گزینههایی مانند ضدالتهاب، کلشیسین یا کورتون را انتخاب میکند. برای پیشگیری از حملات بعدی ممکن است درمان کاهندهٔ اسید اوریک و پایش لازم باشد؛ آن را خودسرانه شروع یا قطع نکنید. رژیم متعادل و کنترل وزن کمککنندهاند، اما جای درمان تجویزی را نمیگیرند.
اطلاعات سریع
- مدت زمان: مدت زمان درمان بستگی به شدت بیماری دارد.
- دوره بهبودی: بسته به درمان، چند روز تا چند هفته
- بستری: معمولاً سرپایی؛ در شرایط پیچیده یا شک به عفونت ممکن است بستری لازم شود.
- سطح هزینه: وابسته به آزمایشها، درمان و بیمه
- میزان درد: زیاد
هشدارهای مهم
- اگر بعد از شروع درمان، درد و التهاب کاهش نیافت، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
- در صورت بروز تب یا علائم عفونت، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- از مصرف خودسرانه داروها بدون مشورت با پزشک خودداری کنید.
نکات مهم برای بیمار
- رژیم سالم و متعادل و وزن مناسب را هدف قرار دهید؛ شواهد کافی برای اینکه یک رژیم خاص بهتنهایی حملات را پیشگیری کند وجود ندارد.
- از کمآبی پیشگیری کنید؛ اگر پزشک بهعلت بیماری قلبی یا کلیوی محدودیت مایعات تعیین کرده، همان مقدار را رعایت کنید و مصرف آب را خودسرانه افزایش ندهید.
- فعالیت بدنی منظم و حفظ وزن مناسب میتواند به کنترل نقرس کمک کند.
- از مصرف الکل و نوشیدنیهای شیرین خودداری کنید، زیرا این موارد میتوانند خطر ابتلا به نقرس را افزایش دهند.
- در زمان حمله نقرس، استراحت کنید و از فعالیتهای شدید خودداری کنید تا التهاب کاهش یابد.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟
اگر درد شدید و ناگهانی در مفاصل دارید یا علائم تب و التهاب را تجربه میکنید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
باورهای غلط رایج
❌ نقرس فقط به افراد مسن مربوط میشود.
✅ در واقع، نقرس میتواند در هر سنی بروز کند و به عوامل مختلفی بستگی دارد.
❌ فقط مردان به نقرس مبتلا میشوند.
✅ هر دو جنس میتوانند به نقرس مبتلا شوند، اما مردان بیشتر در معرض خطر هستند.
❌ نقرس به دلیل مصرف گوشت قرمز است.
✅ در حالی که مصرف زیاد گوشت قرمز میتواند خطر نقرس را افزایش دهد، اما عوامل دیگری نیز در بروز این بیماری نقش دارند.