تعریق بیش از حد یا هایپرهیدروزیس (Hyperhidrosis)، به عرقکردنی گفته میشود که بسیار فراتر از نیاز بدن برای تنظیم دما است. این وضعیت میتواند فعالیتهای روزمره، روابط اجتماعی و اعتمادبهنفس فرد را تحت تأثیر قرار دهد و صرفاً یک مشکل بهداشتی ساده نیست، بلکه یک وضعیت پزشکی قابلبررسی و درمان است.
هایپرهیدروزیس چیست و چه فرقی با عرق کردن عادی دارد؟
عرق کردن یک واکنش طبیعی بدن برای خنک شدن است. اما در «تعریق بیش از حد» یا هایپرهیدروزیس، غدد عرق بدون وجود محرکهایی مانند گرما یا فعالیت بدنی، بیش از حد فعال هستند. این وضعیت به دو دسته تقسیم میشود: هایپرهیدروزیس اولیه (کانونی) که علت مشخصی ندارد و معمولاً در نواحی خاصی مثل کف دست و پا یا زیر بغل رخ میدهد، و هایپرهیدروزیس ثانویه که ناشی از یک بیماری دیگر (مانند مشکلات تیروئید) یا مصرف داروست.
چه زمانی برای عرق زیاد باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر تعریق به قدری شدید است که فعالیتهای روزانهتان (مانند دست دادن یا کار با کاغذ) را مختل کرده، اگر لباسهایتان مدام خیس میشود، یا اگر دچار تعریق شبانهٔ بدون دلیل (مثلاً گرمای اتاق) شدهاید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید. همچنین، شروع ناگهانی تعریق شدید در بزرگسالی میتواند نشانهای از یک مشکل زمینهای باشد که نیاز به بررسی دارد. متخصص پوست (درماتولوژیست) معمولاً اولین مرجع برای تشخیص و درمان است.
روند مراجعه به پزشک و تشخیص هایپرهیدروزیس چگونه است؟
در مراجعه به پزشک، ابتدا شرح حال کاملی از شما گرفته میشود؛ مثلاً از چه زمانی این مشکل را دارید، کدام نواحی بدن درگیر است و چه چیزهایی آن را تشدید میکند. پزشک ممکن است برای رد کردن علل ثانویه، آزمایش خون یا ادرار درخواست کند. در برخی موارد، آزمایشی به نام «تست نشاسته و ید» برای مشخص کردن دقیق نواحی تعریق و شدت آن انجام میشود. تشخیص اغلب بر اساس علائم بالینی و تأثیر آن بر کیفیت زندگی بیمار است.
گزینههای درمانی موجود برای کنترل تعریق بیش از حد
درمان بستگی به شدت و محل تعریق دارد. گزینهها از موارد ساده تا پیچیدهتر متغیرند: ۱. ضدعرقهای قوی حاوی آلومینیوم کلراید. ۲. یونتوفورزیس (Iontophoresis) که با استفاده از جریان الکتریکی ضعیف در آب، برای کف دست و پا کاربرد دارد. ۳. تزریق بوتاکس (سم بوتولینوم) که سیگنالهای عصبی به غدد عرق را مسدود میکند و بسیار مؤثر است. ۴. داروهای خوراکی. ۵. در موارد بسیار شدید و مقاوم، روشهای جراحی مانند سمپاتکتومی ممکن است در نظر گرفته شود.