ناهنجاریهای مادرزادی دستگاه ادراری به تفاوت‌های شکل‌گیری کلیه‌ها، حالب، مثانه یا مجرای خروج ادرار پیش از تولد گفته می‌شود. بعضی موارد در سونوگرافی بارداری مشخص می‌شوند و بعضی بعدها، هنگام بررسی عفونت ادراری یا مشکل تخلیهٔ ادرار. شدت و نیاز به درمان متفاوت است؛ همهٔ این ناهنجاری‌ها به جراحی نیاز ندارند، اما پیگیری عملکرد کلیه اهمیت دارد.
چه مشکلاتی در این گروه قرار می‌گیرند؟
کوچک بودن یا تشکیل نشدن یک کلیه، قرارگیری غیرمعمول کلیه، بعضی انسدادهای مسیر ادرار و برگشت ادرار از مثانه به حالب از نمونه‌ها هستند. نام دقیق یافته در گزارش تصویربرداری مهم است؛ یک نام کلی برای تعیین شدت یا انتخاب درمان کافی نیست.
علائم و زمان مراجعه
بعضی افراد هیچ علامتی ندارند. عفونت ادراری تکرارشونده، مشکل دفع ادرار یا درد شکم و پهلو ممکن است باعث کشف مشکل شوند. در کودکی که ناهنجاری شناخته‌شده دارد، تب یا علائم عفونت ادراری را سریع با پزشک مطرح کنید. شیرخوار زیر سه ماه با احتمال عفونت، کودک بدحال یا کسی که نمی‌تواند ادرار کند نیاز به ارزیابی فوری دارد؛ برای این وضعیت‌ها منتظر نوبت معمول نمانید.
علت و زمینهٔ خانوادگی
علت در بسیاری از موارد دقیقاً مشخص نیست. عوامل ژنتیکی و شرایط رشد جنین می‌توانند نقش داشته باشند و گاهی سابقهٔ خانوادگی وجود دارد. وجود ناهنجاری الزاماً به معنی تقصیر والدین یا بیماری ارثی نیست. نیاز به بررسی ژنتیکی بر اساس نوع ناهنجاری، سایر یافته‌ها و سابقهٔ خانواده تعیین می‌شود.
چه بررسی‌هایی لازم است؟
سونوگرافی میتواند شکل کلیه‌ها و بعضی مشکلات مسیر ادرار را نشان دهد. پس از تولد، پزشک بر اساس یافته‌ها ممکن است آزمایش ادرار، بررسی عملکرد کلیه، اندازه‌گیری فشار خون یا تصویربرداری تکمیلی درخواست کند. همهٔ کودکان به همهٔ آزمایش‌ها نیاز ندارند. طبیعی بودن حال کودک هم جای پیگیری توصیه‌شده را نمی‌گیرد.
درمان؛ پیگیری یا جراحی؟
برخی ناهنجاری‌ها با پیگیری منظم مدیریت می‌شوند. در موارد دیگر، درمان عفونت، رسیدگی به مشکلات عملکرد کلیه یا رفع انسداد لازم است. جراحی بر اساس اثر ناهنجاری بر جریان ادرار و سلامت کلیه انتخاب می‌شود، نه صرفاً وجود یک یافته در سونوگرافی. دارو یا آنتی‌بیوتیک پیشگیرانه را فقط با تجویز پزشک مصرف کنید.
برای مراجعه چه چیزهایی همراه ببریم؟
- گزارش سونوگرافی بارداری و بررسی‌های پس از تولد
- نتایج آزمایش و کشت ادرار قبلی و نام داروهای مصرف‌شده
- سابقهٔ تب، عفونت ادراری و تغییر در دفع ادرار
بررسی کودک ممکن است با همکاری پزشک کلیهٔ کودکان و اورولوژیست کودکان انجام شود. زمان پیگیری، علائمی که نیاز به مراجعهٔ زودتر دارند و برنامهٔ بررسی عملکرد کلیه را مشخص کنید. دورهٔ مراقبت به نوع ناهنجاری بستگی دارد و ممکن است طولانیمدت باشد.