اختلال میدان بینایی یعنی بخشی از محدودهای که روبهرو یا اطراف خود میبینید، کمدید یا ناپدید شود؛ مثلاً اجسام کنار خود را نبینید یا نقطهای از تصویر جا بیفتد. علت میتواند در شبکیه، عصب بینایی یا مسیرهای بینایی مغز باشد. چشمپزشک با معاینه و در صورت نیاز تست میدان دید، علت و مسیر درمان را مشخص میکند. از دست رفتن ناگهانی بخشی از دید، حتی اگر برطرف شود، نیاز به ارزیابی فوری در اورژانس دارد.
کاهش میدان دید چه نشانههایی دارد؟
ممکن است هنگام راهرفتن به وسایل کنار خود برخورد کنید، بخشی از کلمات هنگام خواندن دیده نشود یا دید اطراف محدود و شبیه نگاهکردن از یک تونل شود. نقص میتواند در یک چشم یا هر دو چشم باشد. بعضی تغییرات بهآرامی رخ میدهند و فرد مدتها متوجه آنها نمیشود؛ ندیدن علامت واضح، جای معاینه و پیگیری بیماری شناختهشده را نمیگیرد.
علت اختلال میدان بینایی چیست؟
آبسیاه (گلوکوم)، بیماریهای شبکیه و آسیب عصب بینایی از علتهای چشمی هستند. مشکلات مسیر بینایی در مغز، از جمله سکته یا فشار بر این مسیر، نیز ممکن است میدان دید را تغییر دهند. میگرن میتواند علائم بینایی گذرا ایجاد کند، اما هر نقص میدان دید میگرن نیست؛ تغییر تازه یا ناگهانی را به میگرن نسبت ندهید.
تست میدان بینایی یا پریمتری چه چیزی نشان میدهد؟
در تست میدان دید، معمولاً به یک نقطه نگاه میکنید و هر بار نور را میبینید علامت میدهید. نتیجه، نقشهای از حساسیت بخشهای مختلف دید میسازد. این تست با خواندن حروف تابلو برای سنجش وضوح دید فرق دارد و معمولاً درد ندارد. پزشک نتیجه را کنار معاینهٔ شبکیه، عصب و فشار چشم تفسیر میکند؛ گاهی تصویربرداری چشم یا بررسی عصبی تکمیلی لازم است. یک نتیجهٔ غیرطبیعی بهتنهایی تشخیص نهایی نیست.
آیا میدان دید از دسترفته برمیگردد؟
درمان به علت بستگی دارد و بازگشت کامل دید در همهٔ موارد ممکن نیست. مثلاً درمان گلوکوم با قطره، لیزر یا جراحی به حفظ دید باقیمانده و جلوگیری از آسیب بیشتر کمک میکند. برای آسیب پایدار، توانبخشی بینایی و وسایل کمکی میتوانند کارهای روزمره را آسانتر کنند. برنامهٔ درمان و تکرار تست را با چشمپزشک هماهنگ کنید.
چه زمانی باید فوراً مراجعه کرد؟
از دست رفتن ناگهانی تمام یا بخشی از دید، ایجاد پرده یا سایهٔ تازه روی دید، یا تغییر بینایی همراه با ضعف اندام یا اختلال گفتار، نیاز به اورژانس دارد؛ حتی اگر دید دوباره برگشته باشد، منتظر نوبت عادی نمانید. برای علائم عصبی یا نیاز به انتقال با ۱۱۵ تماس بگیرید و خودتان رانندگی نکنید. تغییر تدریجی یا مشکل ماندگار را نیز با چشمپزشک پیگیری کنید.
برای ویزیت چه اطلاعاتی همراه داشته باشیم؟
زمان شروع، ناگهانی یا تدریجی بودن، مدت هر حمله و اینکه یک یا هر دو چشم درگیر بودهاند را یادداشت کنید. فهرست داروها و نتایج قبلی میدان دید یا تصویربرداری را همراه ببرید؛ مقایسهٔ بررسیها به ارزیابی تغییرات کمک میکند.