TUL یا سنگ‌شکنی درون‌اندامیِ حالب و RIRS یا جراحی درون‌کلیوی از راه مجرای ادرار، از روش‌های آندوسکوپی درمان سنگ هستند. انتخاب روش به محل و اندازهٔ سنگ، وضعیت کلیه و وجود عفونت بستگی دارد؛ همهٔ سنگ‌ها به عمل نیاز ندارند. درد شدید یا کنترل‌نشده، تب یا لرز همراه علائم سنگ، یا قطع ادرار نیاز به ارزیابی فوری دارد؛ منتظر نوبت معمول نمانید.
این خدمت شامل چه می‌شود؟
در TUL، پزشک با دوربین باریک از مسیر طبیعی ادرار وارد حالب می‌شود و سنگ را خرد یا خارج می‌کند. در RIRS، دوربین انعطاف‌پذیر تا فضای داخل کلیه پیش می‌رود و معمولاً از لیزر برای خرد کردن سنگ استفاده می‌شود. این روش‌ها برش پوستی ندارند، اما بی‌عارضه نیستند؛ گاهی درمان مرحله‌ای یا گذاشتن موقت استنت دابل‌جی لازم است.
چه کسانی نیاز دارند؟
درد مداوم، انسداد، آسیب به عملکرد کلیه یا پایین بودن احتمال دفع خودبه‌خودی می‌تواند دلیل مداخله باشد. اندازهٔ سنگ به‌تنهایی تعیین‌کننده نیست؛ بعضی سنگ‌ها با پیگیری و درمان غیرجراحی مدیریت می‌شوند. انسداد همراه عفونت یک وضعیت اورژانسی است: معمولاً ابتدا تخلیهٔ مسیر و درمان عفونت انجام می‌شود و سنگ‌شکنی قطعی تا کنترل عفونت به تعویق می‌افتد.
فرآیند دریافت خدمت
برای دریافت این خدمت، ابتدا باید به یک پزشک متخصص مراجعه کنید تا وضعیت شما بررسی شود. پزشک با توجه به اندازه و محل سنگ، یکی از روش‌های RIRS یا TUL را پیشنهاد می‌دهد. سپس، شما باید در روز عمل در بیمارستان حاضر شوید. معمولاً از بیهوشی عمومی و در برخی موارد بیحسی نخاعی استفاده می‌شود؛ انتخاب با تیم بیهوشی است. بعد از عمل، شما باید تحت نظر پزشک قرار بگیرید تا اطمینان حاصل شود که هیچ عارضه‌ای ایجاد نشده است. دوره بهبودی معمولاً سریع است و شما می‌توانید به زودی به فعالیت‌های روزمره خود بازگردید.
اطلاعات سریع
- مدت زمان: ۳۰ تا ۹۰ دقیقه
- دوره بهبودی: متغیر؛ به نوع عمل و وجود استنت بستگی دارد
- بیحسی: معمولاً عمومی؛ گاهی نخاعی
- بستری: بستری کوتاه‌مدت لازم است
- سطح هزینه: متوسط
- میزان درد: متغیر؛ استنت ممکن است ناراحتی ایجاد کند
هشدارهای مهم
- پس از عمل، تب یا لرز، حال عمومی بد، درد شدید یا ناتوانی در ادرار کردن را فوری پیگیری کنید؛ برای رسیدن تب به عدد خاصی صبر نکنید.
- در صورت بروز درد شدید یا خونریزی غیرطبیعی، باید به پزشک مراجعه کنید.
- اگر عفونت ادراری دارید، قبل از عمل باید درمان شود.
نکات مهم برای بیمار
- فهرست داروها را پیش از عمل ارائه کنید؛ ادامه یا قطع داروهای رقیق‌کنندهٔ خون و زمان ناشتایی باید طبق دستور تیم درمان باشد، نه خودسرانه.
- مقدار مایعات را طبق توصیهٔ پزشک تنظیم کنید، به‌خصوص اگر محدودیت مصرف مایعات دارید. اگر استنت دابل‌جی گذاشته شده، زمان خروج یا تعویض آن را دقیق بپرسید و پیگیری را فراموش نکنید.
- به مدت چند روز از فعالیت‌های شدید و ورزش‌های سنگین پرهیز کنید تا دوران بهبودی به خوبی طی شود.
- رژیم غذایی خود را تحت نظر پزشک تنظیم کنید تا از تشکیل سنگ‌های جدید جلوگیری شود.
- در صورت بروز هرگونه علامت غیرعادی، سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟
اگر دچار درد شدید در ناحیه کمر یا شکم هستید یا در ادرار خود خون مشاهده می‌کنید، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.
باورهای غلط رایج
❌ فقط عمل جراحی باز می‌تواند سنگ‌های کلیه را درمان کند.
✅ روش‌های کم‌تهاجمی مانند RIRS و TUL به طور مؤثری سنگ‌های کلیه را درمان می‌کنند.
❌ سنگ کلیه فقط در مردان ایجاد می‌شود.
✅ هر دو جنس زن و مرد ممکن است به سنگ کلیه مبتلا شوند و این مشکل در زنان نیز شایع است.
❌ بعد از عمل، هیچ‌گونه فعالیتی امکان‌پذیر نیست.
✅ بسیاری از بیماران بعد از چند روز می‌توانند به فعالیت‌های روزمره خود بازگردند.