بی اختیاری استرسی ادراری به نشت غیرارادی ادرار هنگام فعالیتهایی که فشار داخل شکم را بالا میبرند (مانند عطسه، سرفه، خنده یا ورزش) گفته میشود. این وضعیت به دلیل استرس روانی نیست، بلکه ناشی از فشار فیزیکی بر مثانه و ضعف عضلات حمایتکنندهٔ آن است و کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار میدهد.
بی اختیاری استرسی ادراری: وقتی خنده هم دردسرساز میشود
در این نوع بیاختیاری، مشکل اصلی در سازوکار بسته ماندن مجرای ادرار است. عضلات کف لگن و اسفنکتر ادراری مانند یک دریچه عمل میکنند. وقتی این عضلات ضعیف شوند، هرگونه افزایش ناگهانی فشار در شکم (مثلاً هنگام بلند کردن یک جسم سنگین یا یک خندهٔ شدید) بر این دریچه غلبه کرده و باعث نشت چند قطره تا حجم بیشتری از ادرار میشود. این وضعیت با «بیاختیاری فوریتی» که در آن فرد احساس دفع ناگهانی و شدید دارد، متفاوت است.
چرا عضلات کف لگن ضعیف میشوند؟
شایعترین دلایل ضعف عضلات حمایتکنندهٔ مجرای ادرار شامل بارداری و زایمان طبیعی، افزایش سن و یائسگی (به دلیل کاهش استروژن)، جراحیهای لگن (مانند هیسترکتومی در زنان یا جراحی پروستات در مردان)، چاقی، سرفههای مزمن (ناشی از آسم یا سیگار کشیدن) و یبوست مزمن است. این عوامل به مرور زمان به ساختارهای حمایتی لگن آسیب میزنند و عملکرد آنها را مختل میکنند.
در مراجعه به پزشک چه انتظاری داشته باشیم؟
پزشک ابتدا شرح حال دقیقی از شما میگیرد: چه زمانی و با چه فعالیتی دچار نشت ادرار میشوید؟ حجم آن چقدر است؟ ممکن است از شما بخواهد یک «دفترچه یادداشت ادراری» برای چند روز تهیه کنید و میزان مایعات مصرفی و دفعات نشت را ثبت کنید. معاینهٔ فیزیکی، بهویژه معاینهٔ لگن در زنان، بخش مهمی از تشخیص است. گاهی پزشک از شما میخواهد با مثانهٔ نسبتاً پر سرفه کنید تا نشت ادرار را مشاهده کند (تست استرس).
گزینههای درمانی: از ورزش کگل تا روشهای پیشرفتهتر
درمان معمولاً با روشهای غیرتهاجمی شروع میشود. اولین و مهمترین قدم، انجام صحیح و منظم «ورزشهای کگل» برای تقویت عضلات کف لگن است. تغییر سبک زندگی مانند کاهش وزن، مدیریت سرفه و یبوست نیز بسیار کمککننده است. در برخی زنان، پزشک ممکن است استفاده از وسیلهٔ واژینال «پساری» (Pessary) را پیشنهاد دهد. برای موارد شدیدتر که به درمانهای اولیه پاسخ نمیدهند، روشهای جراحی مانند تعبیه «اسلینگ» (Sling) در نظر گرفته میشود که انتخاب آن با تصمیم مشترک بیمار و پزشک، پس از بررسی گزینهها، مزایا و عوارض انجام میشود.
