کراتوز آفتابی ضایعه‌ای پوستی است که در اثر سالها قرار گرفتن پوست در معرض نور آفتاب و اشعهٔ فرابنفش ایجاد میشود. این ضایعه معمولاً به‌صورت لکه یا برجستگی خشن، پوسته‌پوسته و زبر در نواحی در معرض آفتاب مانند صورت، گوش‌ها، سرِ طاس، لب‌ها و پشت دست‌ها دیده میشود. کراتوز آفتابی یک ضایعهٔ پیش‌سرطانی در نظر گرفته میشود؛ یعنی در درصد کمی از موارد و در طول زمان ممکن است به نوعی سرطان پوست تبدیل شود. به همین دلیل، بررسی و در صورت نیاز درمان آن اهمیت دارد و نباید نادیده گرفته شود.
نشانه‌های کراتوز آفتابی چیست؟
این ضایعهها اغلب بیش از آنکه دیده شوند، با لمس احساس می‌شوند. برخی نشانه‌های رایج عبارت‌اند از:
- لکه یا وصلهٔ زبر، خشک و پوسته‌پوسته روی پوست
- رنگ صورتی، قرمز، قهوه‌ای یا هم‌رنگ پوست
- اندازهٔ معمولاً کوچک، اما گاهی چند سانتی‌متری
- احساس خارش، سوزش یا زبری در ناحیهٔ ضایعه
- ایجاد پوسته یا گاهی خون‌ریزی خفیف در محل
- بروز در نواحی در معرض آفتاب مانند صورت، گوش، سر، لب و پشت دست
چون این ضایعهها گاهی شبیه مشکلات دیگر پوستی هستند، تشخیص دقیق و افتراق آنها از سرطان پوست فقط با معاینهٔ تخصصی ممکن است.
آیا کراتوز آفتابی خطرناک است؟
بیشتر ضایعههای کراتوز آفتابی بی‌خطر می‌مانند، اما چون این ضایعه پیش‌سرطانی است، در درصدی از موارد ممکن است به سرطان سلول سنگفرشی پوست تبدیل شود و از پیش نمی‌توان با قطعیت گفت کدام ضایعه چنین مسیری را طی میکند. به همین دلیل، بررسی آنها توصیه میشود. اگر ضایعه‌ای به‌سرعت بزرگ شود، ضخیم یا زخم شود، خون‌ریزی کند یا با درد همراه باشد، این نشانه‌ها را جدی بگیرید و بدون تعویق به دکتر مراجعه کنید.
برای کراتوز آفتابی به چه دکتری مراجعه کنیم؟
مرجع اصلی تشخیص و درمان کراتوز آفتابی، متخصص پوست است. متخصص پوست با معاینهٔ ضایعه و بررسی سابقهٔ قرار گرفتن در معرض آفتاب، نوع ضایعه را تشخیص میدهد، آن را از سرطان پوست افتراق میدهد و در صورت لزوم برای اطمینان، نمونه‌برداری انجام میدهد. سپس متناسب با تعداد، اندازه و محل ضایعهها، مناسب‌ترین روش درمان را انتخاب میکند. در همین صفحه می‌توانید فهرست پزشکان متخصص پوست را ببینید و نوبت ویزیت را به‌صورت آنلاین رزرو کنید.
کراتوز آفتابی چگونه درمان میشود؟
روشهای متعددی برای درمان کراتوز آفتابی وجود دارد و انتخاب میان آنها به شرایط هر فرد بستگی دارد. رایج‌ترین روش‌ها عبارت‌اند از انجماد ضایعه با نیتروژن مایع (کرایوتراپی)، داروها و کرم‌های موضعی، تراشیدن یا برداشتن ضایعه، و روش‌هایی مانند نوردرمانی یا لایه‌برداری. چون علت اصلی این ضایعه آسیب تجمعی نور آفتاب است، محافظت از پوست در برابر آفتاب — استفادهٔ منظم از کرم ضدآفتاب، پرهیز از آفتاب شدید ساعت‌های میانی روز و پوشیدن کلاه و لباس مناسب — در کنار درمان و برای پیشگیری از ضایعههای تازه اهمیت زیادی دارد. بررسی دورهای پوست نیز، به‌ویژه در افراد با پوست روشن یا سابقهٔ آفتاب‌سوختگی زیاد، به شناسایی زودهنگام کمک میکند. انتخاب روش مناسب و تصمیم نهایی همیشه با پزشک است.