پرولاکتینوما یک تومور غیرسرطانی در غده هیپوفیز است که باعث تولید بیش از حد هورمون پرولاکتین می‌شود. این وضعیت میتواند منجر به مشکلاتی مانند ناباروری، تغییرات قاعدگی و کاهش میل جنسی شود. اگر علائمی مانند سردرد، مشکلات بینایی یا تغییرات در قاعدگی دارید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید. خوشبختانه، پرولاکتینوما اغلب با دارو قابل درمان است و بسیاری از بیماران بهبود می‌یابند.
علائم و نشانه‌ها
پرولاکتینوما معمولاً با علائمی مانند سردرد، مشکلات بینایی و تغییرات در قاعدگی در زنان و کاهش میل جنسی در مردان همراه است. در برخی موارد، ممکن است فرد هیچ علامتی نداشته باشد و تومور به صورت تصادفی در آزمایش‌های دیگر کشف شود. اگرچه علائم ممکن است در هر فرد متفاوت باشد، اما در صورت مشاهده هر یک از این نشانه‌ها، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.
علل و عوامل خطر
علت دقیق پرولاکتینوما هنوز مشخص نیست، اما عواملی مانند سابقه خانوادگی و تغییرات ژنتیکی ممکن است در بروز آن نقش داشته باشند. پرولاکتینوما بیشتر در زنان بین سنین ۲۰ تا ۵۰ سال شایع است، اما مردان و کودکان نیز ممکن است به آن مبتلا شوند. استرس، بارداری، کم‌کاری تیروئید و بعضی داروها هم می‌توانند پرولاکتین را بالا ببرند؛ بالا بودن عدد آزمایش به‌تنهایی به معنای پرولاکتینوما نیست. دارویی را که ممکن است مؤثر باشد خودسرانه قطع نکنید.
روش‌های تشخیص
برای تشخیص پرولاکتینوما، پزشک معمولاً یک آزمایش خون برای اندازه‌گیری سطح پرولاکتین انجام می‌دهد. پزشک مقدار و شرایط آزمایش، داروها و علت‌های دیگر را بررسی می‌کند و گاهی آزمایش را تکرار می‌کند؛ سپس در صورت نیاز MRI هیپوفیز و ارزیابی میدان دید انجام می‌شود. در برخی موارد، آزمایش‌های اضافی برای بررسی عملکرد غده تیروئید نیز ممکن است انجام شود.
روش‌های درمان
درمان پرولاکتینوما معمولاً با داروهایی مانند داپامین آگونیست‌ها شروع می‌شود که به کاهش سطح پرولاکتین کمک می‌کنند. در صورت پاسخ ناکافی، عدم تحمل دارو یا شرایط منتخبِ تومور و ترجیح آگاهانهٔ بیمار، جراحی توسط تیم باتجربه ممکن است مطرح شود. در موارد نادر، پرتودرمانی نیز به عنوان گزینه درمانی در نظر گرفته می‌شود. بسیاری از بیماران با درمان مناسب بهبود می‌یابند و می‌توانند به زندگی عادی خود بازگردند.
اطلاعات سریع
- دوره درمان: اغلب دارویی و همراه با پیگیری بلندمدت است؛ زمان بهبودی عمل به روش و وضعیت فرد بستگی دارد
- بستری: درمان دارویی معمولاً سرپایی است؛ جراحی یا عارضهٔ حاد ممکن است بستری بخواهد
- سطح هزینه: متوسط
- میزان درد: کم
هشدارهای مهم
- سردرد ناگهانی و بسیار شدید، کاهش تازهٔ بینایی، دوبینی تازه یا کاهش هوشیاری نیاز به اورژانس دارد؛ این هشدار فقط برای بعد از جراحی نیست و میتواند با عارضهٔ حاد هیپوفیز مرتبط باشد.
- در صورت تجربه علائم جدید یا تشدید علائم، به پزشک خود اطلاع دهید.
- مصرف داروها را بدون مشورت با پزشک قطع نکنید، زیرا ممکن است باعث بازگشت علائم شود.
نکات مهم برای بیمار
- مصرف داروها را به‌طور منظم و طبق دستور پزشک ادامه دهید تا بهبودی سریع‌تر حاصل شود.
- در صورت تجربه هرگونه عارضه جانبی از داروها، فوراً به پزشک خود اطلاع دهید.
- آزمایش پرولاکتین و در صورت نیاز MRI یا میدان دید را طبق برنامهٔ پزشک پیگیری کنید. اگر قصد بارداری دارید یا باردار شده‌اید، سریع با متخصص غدد هماهنگ کنید؛ دارو و پایش در بارداری به اندازهٔ تومور و شرایط فرد بستگی دارد.
- در صورت نیاز به جراحی، قبل از عمل تمامی سوالات خود را از پزشک بپرسید تا با آرامش بیشتری وارد عمل شوید.
- پس از جراحی، به توصیه‌های پزشک در مورد فعالیت‌های روزانه و استراحت توجه کنید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟
اگر دچار سردرد شدید، مشکلات بینایی یا تغییرات غیرعادی در قاعدگی شدید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
باورهای غلط رایج
❌ پرولاکتینوما همیشه سرطانی است.
✅ پرولاکتینوما یک تومور غیرسرطانی است و معمولاً با درمان مناسب کنترل می‌شود.
❌ فقط زنان به پرولاکتینوما مبتلا می‌شوند.
✅ پرولاکتینوما میتواند در مردان و حتی کودکان نیز رخ دهد.
❌ پرولاکتینوما همیشه نیاز به جراحی دارد.
✅ بسیاری از موارد پرولاکتینوما با دارو قابل درمان هستند و نیازی به جراحی ندارند.