اختلال عملکرد مثانه در کودکان می‌تواند به شکل خیس کردن لباس در روز، تکرر یا فوریت ادرار، نگه‌داشتن طولانی ادرار یا تخلیهٔ ناقص مثانه دیده شود. علت و درمان آن با توجه به سن و روند یادگیری کنترل ادرار بررسی می‌شود. هر مورد خیس کردن نشانهٔ بیماری نیست، اما شروع دوبارهٔ بی‌اختیاری پس از یک دورهٔ کنترل یا علائم همراه باید ارزیابی شود.
چه علائمی را به پزشک بگوییم؟
زمان خیس شدن لباس، جریان ضعیف یا قطع‌و‌وصل ادرار، زور زدن، احساس دفع فوری و سوزش ادرار را یادداشت کنید. شب‌ادراری به‌تنهایی با مشکل تخلیهٔ مثانه در روز یکسان نیست. یبوست، دفع مدفوع دردناک یا کثیف شدن لباس هم مهم‌اند و نباید از شرح حال حذف شوند.
علت اختلال عملکرد مثانه در اطفال چیست؟
نگه‌داشتن ادرار، هماهنگ نبودن عضلات هنگام تخلیه و یبوست می‌توانند در علائم نقش داشته باشند. گاهی عفونت ادراری، مشکل مادرزادی دستگاه ادراری، اختلال عصبی یا بیماری دیگری مطرح است. علت را نمی‌توان فقط از روی خیس شدن لباس تشخیص داد. این مشکل معمولاً عمدی نیست و تنبیه یا شرمنده کردن کودک کمکی به درمان نمی‌کند.
ارزیابی چگونه انجام می‌شود؟
پزشک دربارهٔ شروع علائم، سابقهٔ عفونت، دفع مدفوع و رشد کودک می‌پرسد و معاینه میکند. ثبت زمان نوشیدن مایعات، ادرار و موارد نشت برای چند روز می‌تواند کمک‌کننده باشد. آزمایش ادرار و در صورت لزوم کشت انجام می‌شود؛ سونوگرافی، اندازه‌گیری جریان ادرار یا بررسی باقی‌ماندهٔ ادرار برای بعضی کودکان لازم است. آزمایش‌های تخصصی‌تر براساس یافته‌ها انتخاب می‌شوند، نه برای همهٔ کودکان.
درمان و همراهی خانواده
در بسیاری از موارد، برنامهٔ منظم دستشویی رفتن، فرصت کافی برای تخلیه بدون زور زدن و درمان یبوست بخشی از درمان است. مقدار مایعات باید متناسب با سن و وضعیت کودک باشد؛ نوشیدن اجباری هشت لیوان آب برای همهٔ کودکان مناسب نیست و برای جلوگیری از خیس شدن هم نباید کودک را کم‌آب نگه داشت.
تمرین عضلات باید با آموزش متناسب با تشخیص انجام شود؛ بعضی کودکان به یادگیری شل کردن عضلات هنگام ادرار نیاز دارند، نه صرفاً انقباض و تقویت آن‌ها. دارو یا درمان‌های تخصصی‌تر فقط در صورت نیاز تجویز می‌شود. مدت درمان متفاوت است و پیگیری برای ارزیابی پاسخ اهمیت دارد. کودک را برای همکاری با برنامه تشویق کنید، نه اینکه خشک ماندن را شرط تشویق یا محبت قرار دهید.
چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟
ناتوانی در ادرار کردن، درد شدید شکم یا پهلو، تب همراه علائم ادراری، خون در ادرار یا حال عمومی نامناسب نیاز به ارزیابی سریع دارد. پرنوشی یا پرادراری تازه، به‌ویژه همراه کاهش وزن، باید همان روز از نظر دیابت بررسی شود. بی‌حالی شدید، دشواری بیدار کردن یا تنفس غیرعادی نیاز به مراجعهٔ اورژانسی دارد.
برای اختلال عملکرد مثانه کودک به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
پزشک کودکان می‌تواند ارزیابی اولیه را شروع کند و در صورت نیاز به اورولوژی کودکان یا فوق تخصص کلیهٔ کودکان ارجاع دهد. هنگام نوبت، سن کودک، نتیجهٔ آزمایش‌های قبلی و سابقهٔ عفونت را همراه داشته باشید. انتخاب درمان به علت مشکل بستگی دارد و یک برنامهٔ ثابت برای همهٔ کودکان مناسب نیست.