ضایعات HPV دهان و زگیل دهانی (Oral HPV Lesions) به برجستگی‌ها یا توده‌هایی گفته می‌شود که در اثر فعالیت ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) در حفرهٔ دهان ایجاد می‌شوند. این ضایعات می‌توانند روی زبان، لب‌ها، کام و داخل گونه‌ها ظاهر شوند و شناخت آن‌ها برای تشخیص و درمان به‌موقع اهمیت دارد.
شکل ظاهری و علائم ضایعات HPV دهان و زگیل دهانی
این ضایعات معمولاً به‌صورت برجستگی‌های کوچک، بدون درد، به رنگ صورتی یا سفید ظاهر می‌شوند. ظاهر آن‌ها می‌تواند متنوع باشد: از توده‌های گل‌کلمی‌شکل (پاپیلوماتوز) گرفته تا ضایعات صاف یا گنبدی‌شکل. گرچه اغلب بدون علامت هستند، اما گاهی ممکن است در جویدن یا صحبت کردن اختلال جزئی ایجاد کنند. شایع‌ترین محل‌های بروز آن‌ها زبان، لثه، کام نرم و داخل لب‌ها است. مشاهدهٔ هرگونه تودهٔ جدید یا در حال رشد در دهان، نیازمند بررسی توسط پزشک است.
علت و راه‌های انتقال ویروس HPV به دهان
عامل اصلی ایجاد زگیل دهانی، ویروس پاپیلومای انسانی (Human Papillomavirus) است که بیش از ۱۵۰ نوع مختلف دارد. انواع کم‌خطر (Low-risk) این ویروس معمولاً باعث ایجاد زگیلهای خوش‌خیم می‌شوند. انتقال ویروس به دهان عمدتاً از طریق تماس جنسی دهانی صورت می‌گیرد، اما راه‌های دیگری مانند بوسه‌های عمیق یا استفاده از وسایل شخصی مشترک نیز به‌صورت تئوری ممکن است نقش داشته باشند، هرچند کمتر شایع است. سیستم ایمنی ضعیف می‌تواند شانس بروز این ضایعات را افزایش دهد.
مراجعه به پزشک: چه زمانی و نزد کدام متخصص برویم؟
با مشاهدهٔ هرگونه ضایعه، توده یا زخم مشکوک و پایدار در دهان، باید به پزشک مراجعه کرد. بهترین متخصصان برای ارزیابی اولیه، دندانپزشک (به‌ویژه متخصص بیماری‌های دهان، فک و صورت) یا متخصص گوش، حلق و بینی (ENT) هستند. آن‌ها با معاینهٔ دقیق می‌توانند ماهیت ضایعه را تشخیص دهند و در صورت لزوم، شما را به متخصص پوست یا جراح فک و صورت برای اقدامات تشخیصی یا درمانی بیشتر ارجاع دهند. تشخیص زودهنگام، کلید مدیریت موفق این ضایعات است.
روش‌های تشخیص و درمان زگیل دهانی
تشخیص معمولاً با معاینهٔ بالینی آغاز می‌شود. برای تأیید تشخیص و رد احتمال بدخیمی، ممکن است پزشک تصمیم به نمونه‌برداری (بیوپسی) از ضایعه بگیرد. روش‌های درمانی متنوعی برای برداشتن ضایعات HPV دهان وجود دارد، از جمله: کرایوتراپی (سرمادرمانی)، برداشتن ضایعه با لیزر، الکتروسرجری (سوزاندن با جریان الکتریکی) و برداشتن با تیغ جراحی. انتخاب روش درمان به اندازه، محل و تعداد ضایعات و همچنین نظر پزشک معالج بستگی دارد.
آیا زگیل دهانی خطرناک است و به سرطان دهان ربط دارد؟
بیشتر ضایعات HPV دهان توسط انواع کم‌خطر ویروس ایجاد شده و خوش‌خیم هستند. با این حال، برخی از انواع پرخطر (High-risk) ویروس HPV، به‌ویژه HPV-16، با افزایش ریسک ابتلا به نوعی از سرطان‌های دهان و حلق (Oropharyngeal Cancer) مرتبط هستند. به همین دلیل، هرگونه ضایعهٔ دهانی باید توسط پزشک بررسی شود تا ماهیت آن مشخص گردد. تشخیص و درمان به‌موقع می‌تواند از بروز عوارض جدی‌تر در آینده جلوگیری کند و به حفظ سلامت کمک شایانی نماید.