بیماریهای التهابی مفاصل (Inflammatory Arthritis) گروهی از بیماری‌ها هستند که در آن‌ها سیستم ایمنی بدن به اشتباه به مفاصل حمله کرده و باعث ورم، درد و خشکی میشود. این بیماری‌ها با آرتروز که ناشی از فرسودگی مفصل است، تفاوت دارند و نیازمند تشخیص و درمان توسط روماتولوژیست هستند.
تفاوت کلیدی: چرا درد مفصل شما شبیه آرتروز نیست؟
برخلاف آرتروز که یک بیماری «ساییدگی و فرسودگی» است، بیماریهای التهابی مفاصل ماهیت خودایمنی دارند. در این حالت، سیستم دفاعی بدن به پوشش داخلی مفاصل (سینوویوم) حمله می‌کند. مشخصهٔ اصلی این بیماری‌ها، «خشکی صبحگاهی» طولانی‌مدت (بیش از نیم ساعت)، تورم و گرمی مفاصل است که اغلب به‌صورت قرینه در هر دو طرف بدن (مثلاً هر دو مچ دست) دیده میشود.
علائم هشداردهنده: چه زمانی باید به روماتولوژیست مراجعه کنید؟
اگر درد و تورم در چند مفصل به‌طور همزمان (به‌ویژه مفاصل کوچک دست و پا) دارید، صبح‌ها با خشکی و سختی حرکت از خواب بیدار می‌شوید، یا علائم عمومی مانند خستگی مزمن، تب خفیف و کاهش وزن بی‌دلیل را تجربه می‌کنید، باید به پزشک مراجعه کنید. پزشک عمومی احتمالاً شما را به یک متخصص روماتولوژی ارجاع خواهد داد که تخصص اصلی‌اش تشخیص و درمان این گروه از بیماری‌هاست.
مسیر تشخیص: از آزمایش خون تا تصویربرداری
تشخیص بیماریهای التهابی مفاصل یک فرایند چندمرحله‌ای است. پزشک با معاینهٔ فیزیکی مفاصل شروع می‌کند و سپس آزمایش‌های خونی برای بررسی نشانگرهای التهابی (مانند ESR و CRP) و آنتی‌بادی‌های خاص (مانند فاکتور روماتوئید و Anti-CCP) درخواست می‌دهد. در کنار آن، از روش‌های تصویربرداری مانند اشعه ایکس، سونوگرافی یا MRI برای ارزیابی میزان آسیب به مفاصل و بافت‌های اطراف استفاده میشود.
هدف درمان: کنترل بیماری، نه فقط تسکین درد
درمان این بیماری‌ها بر کنترل فعالیت سیستم ایمنی و توقف روند تخریب مفصل متمرکز است، نه فقط کاهش درد. داروها به چند دسته تقسیم می‌شوند: داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) برای کاهش علائم، کورتیکواستروئیدها برای کنترل سریع التهاب، و مهم‌تر از همه، داروهای ضدروماتیسمی اصلاح‌کننده بیماری (DMARDs) و داروهای بیولوژیک که روند بیماری را کند یا متوقف می‌کنند. انتخاب درمان به نوع و شدت بیماری بستگی دارد.