داکریوسیستورینوستومی (DCR) یکی از جراحیهای درمان انسداد مجرای اشکی است و روشی برای ایجاد یک مسیر جدید برای تخلیهٔ اشک از چشم به بینی است. این جراحی برای افرادی که به دلیل انسداد مجرای اشکی دچار اشکریزش مداوم، عفونتهای مکرر و تاری دید هستند، یک راهکار درمانی مؤثر محسوب میشود.
جراحی انسداد مجرای اشکی چیست و برای چه کسانی لازم است؟
سیستم اشکی، اشک را از سطح چشم جمعآوری و به داخل بینی تخلیه میکند. اگر این مسیر به دلایلی مانند عفونت، تروما یا تغییرات وابسته به سن مسدود شود، فرد دچار اشکریزش دائمی (اپیفورا) و عفونت کیسه اشکی (داکریوسیستیت) میشود. عمل DCR، با ایجاد یک راه ارتباطی جدید بین کیسه اشکی و حفره بینی، این مشکل را برطرف میکند و به تخلیهٔ طبیعی اشک کمک مینماید. این جراحی برای بیمارانی که درمانهای غیرجراحی برایشان مؤثر نبوده، توصیه میشود.
انواع روشهای جراحی: از طریق پوست یا از داخل بینی؟
این جراحی به دو روش اصلی انجام میشود. در روش خارجی (External DCR)، جراح یک برش کوچک در کنار بینی (محل اتصال به چشم) ایجاد میکند تا مستقیماً به کیسه اشکی دسترسی یابد. این روش دید بهتری برای جراح فراهم میکند. در روش اندوسکوپیک (Endoscopic DCR)، جراح با استفاده از ابزارهای ظریف و یک دوربین از طریق سوراخ بینی و بدون ایجاد برش روی پوست، مسیر جدید را ایجاد میکند. انتخاب روش به شرایط بیمار، آناتومی بینی و تجربه و ترجیح جراح بستگی دارد.
مراحل مراجعه به پزشک و آمادگیهای قبل از عمل
سفر درمانی شما با مراجعه به چشمپزشک، بهویژه فوق تخصص جراحی پلاستیک و ترمیمی چشم (اکولوپلاستی)، آغاز میشود. پزشک با معاینه و انجام تستهایی مانند شستشوی مجرای اشکی (Probing and Syringing) یا تصویربرداری رنگی (داکریوسیستوگرافی)، محل و شدت انسداد را تشخیص میدهد. پیش از جراحی، لازم است در مورد تمام داروهای مصرفی خود، بهخصوص رقیقکنندههای خون مانند آسپرین، به پزشک اطلاع دهید. دربارهٔ ادامه یا قطع موقت این داروها و زمان آن، جراح و پزشک تجویزکننده باید تصمیم بگیرند؛ خودسرانه قطع نکنید.
دوران نقاهت و مراقبتهای ضروری پس از جراحی
تورم و کبودی پس از عمل ممکن است یک تا دو هفته طول بکشد؛ ترشح مختصر خونآلود بینی معمولاً زودتر کم میشود. خونریزی شدید یا ادامهدار را طبیعی فرض نکنید و فوراً از مرکز درمانی کمک بگیرید. پزشک برای شما قطرههای چشمی و اسپری بینی تجویز میکند تا از عفونت و التهاب جلوگیری شود. در هفتههای اول باید از فین کردن شدید، بلند کردن اجسام سنگین و فعالیتهای ورزشی پرهیز کنید. گاهی یک لولهٔ سیلیکونی (استنت) بهطور موقت در مجرای جدید قرار داده میشود که چند هفته تا چند ماه بعد در مطب و بهسادگی توسط پزشک خارج میشود.
نتایج مورد انتظار و عوارض احتمالی جراحی
هدف اصلی این جراحی، رفع کامل اشکریزش و جلوگیری از عفونتهای مکرر است. اکثر بیماران پس از عمل بهبود چشمگیری را تجربه میکنند. با این حال، هیچ جراحیای بدون ریسک نیست. عوارض احتمالی، هرچند نادر، شامل خونریزی، عفونت، باقی ماندن جای برش (در روش خارجی که معمولاً بسیار جزئی است) یا انسداد مجدد مسیر جدید میشود. موفقیت جراحی به عوامل متعددی بستگی دارد و هیچ نتیجهای را نمیتوان از قبل تضمین کرد. پیروی دقیق از دستورات پزشک، شانس موفقیت را افزایش میدهد.