بیماریهای پیشسرطانی زنان شامل تغییرات غیرطبیعی در سلول‌های دستگاه تناسلی زنان است که اگر به موقع تشخیص و درمان نشوند، ممکن است به سرطان تبدیل شوند. نمونه‌های آن شامل تغییرات پیشسرطانی دهانه رحم و برخی تغییرات پوشش داخلی رحم (آندومتر) است؛ روش بررسی و درمان این دو یکسان نیست. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می‌تواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند و احتمال موفقیت درمان را افزایش دهد.
علائم و نشانه‌ها
بسیاری از تغییرات پیشسرطانی، به‌ویژه در دهانه رحم، بی‌علامت‌اند. خونریزی غیرطبیعی، ترشحات غیرمعمول یا درد لگن علت‌های مختلفی دارند و بهتنهایی نشانه پیشرفت به سرطان نیستند؛ علت آن‌ها باید بررسی شود. برخی از زنان نیز ممکن است در هنگام رابطه جنسی درد یا خونریزی داشته باشند. توجه به این علائم و مراجعه به پزشک در صورت مشاهده آن‌ها می‌تواند به تشخیص زودهنگام کمک کند.
علل و عوامل خطر
عوامل خطر به محل ضایعه بستگی دارد. عفونت پایدار با انواع پرخطر HPV در تغییرات دهانه رحم نقش دارد و سیگار خطر پیشرفت را بیشتر می‌کند. در پوشش داخلی رحم، مواجهه با استروژن بدون اثر کافی پروژسترون و تخمک‌گذاری نامنظم از عوامل مطرح‌اند. انجام‌ندادن غربالگری علت ایجاد ضایعه نیست، اما ممکن است تشخیص تغییرات دهانه رحم را به تأخیر بیندازد.
روش‌های تشخیص
روش بررسی به محل ضایعه بستگی دارد؛ آزمایش HPV و پاپ اسمیر برای دهانه رحم است و کولپوسکوپی یا نمونهبرداری بر اساس نتیجه و علائم انجام میشود. این آزمایش‌ها به پزشکان کمک می‌کنند تا تغییرات سلولی غیرطبیعی را شناسایی و نوع و شدت آن‌ها را تعیین کنند. زمان غربالگری و نیاز به بررسی تکمیلی را بر اساس سن، سابقه و نظر پزشک دنبال کنید؛ کولپوسکوپی و بیوپسی آزمایش دوره‌ای همگانی نیستند.
روش‌های درمان
درمان بیماریهای پیشسرطانی زنان به نوع و شدت بیماری بستگی دارد. در موارد خفیف، ممکن است پزشک پیشنهاد نظارت و پیگیری منظم را بدهد. درمان به محل و نتیجه نمونهبرداری بستگی دارد؛ برای بعضی ضایعات دهانه رحم تخریب یا برداشت ضایعه مطرح است، اما تغییرات پیشسرطانی آندومتر ممکن است به پروژسترون با پیگیری یا برداشتن رحم نیاز داشته باشد. درمان‌های به موقع می‌توانند از پیشرفت بیماری به سرطان جلوگیری کنند.
اطلاعات سریع
- دوره بهبودی: بسته به نوع درمان، ممکن است چند روز تا چند هفته طول بکشد.
- بستری: معمولاً نیاز به بستری نیست، اما بستگی به نوع درمان دارد.
- میزان درد: متغیر؛ بی‌دردبودن، نیاز به پیگیری را منتفی نمیکند
هشدارهای مهم
- پس از درمان، خونریزی شدید، درد شدید یا رو به افزایش لگن یا غش نیاز به ارزیابی اورژانسی دارد.
- در صورت مشاهده هرگونه تغییر غیرطبیعی در ناحیه تناسلی، به پزشک مراجعه کنید.
- عدم پیگیری و درمان بیماریهای پیشسرطانی می‌تواند به سرطان منجر شود.
نکات مهم برای بیمار
- معاینات منظم و انجام تست‌های غربالگری می‌تواند به تشخیص زودهنگام کمک کند.
- کاندوم می‌تواند احتمال انتقال HPV را کم کند، اما محافظت کامل ایجاد نمیکند؛ درباره واکسن HPV و غربالگری متناسب با شرایط خود با پزشک مشورت کنید.
- سیگار کشیدن را ترک کنید، زیرا می‌تواند خطر ابتلا به بیماریهای پیشسرطانی را افزایش دهد.
- در صورت تجویز پزشک، درمان‌های پیشنهادی را به موقع انجام دهید.
- اطلاعات خود را درباره علائم و نشانه‌های بیماریهای پیشسرطانی افزایش دهید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟
خونریزی بین قاعدگی‌ها، پس از رابطه جنسی یا بعد از یائسگی و ترشحات غیرمعمول را برای بررسی به پزشک اطلاع دهید؛ منتظر نوبت بعدی غربالگری نمانید. خونریزی زیاد، درد شدید یا غش نیاز به اورژانس دارد.
باورهای غلط رایج
❌ بیماریهای پیشسرطانی همیشه به سرطان تبدیل میشوند.
✅ همه ضایعات به سرطان تبدیل نمیشوند؛ میزان خطر و نیاز به درمان یا پیگیری به نوع و درجه تغییرات بستگی دارد.
❌ تنها زنان مسن به این بیماریها مبتلا میشوند.
✅ زنان در هر سنی ممکن است به بیماریهای پیشسرطانی مبتلا شوند.
❌ ضایعه پیشسرطانی را می‌توان بدون پیگیری رها کرد.
✅ بعضی ضایعات نیازمند درمان و برخی نیازمند پایش هستند؛ برنامه پیگیری را بر اساس محل ضایعه و نتیجه نمونهبرداری دنبال کنید.