بیماری واریس‌های سطحی و عمقی به گشاد شدن و پیچ‌خوردگی وریدها (سیاهرگ‌ها) در نزدیکی سطح پوست (سطحی) یا در عمق عضلات (عمقی) گفته می‌شود. این وضعیت به دلیل ضعف یا آسیب‌دیدگی دریچه‌های لانه کبوتری داخل وریدها رخ می‌دهد که منجر به تجمع خون، تورم و درد، به‌ویژه در پاها می‌شود و می‌تواند از یک مشکل زیبایی تا یک وضعیت پزشکی جدی متغیر باشد.
واریس سطحی و عمقی: تفاوت در چیست و کدام یک جدی‌تر است؟
واریس‌های سطحی همان رگ‌های برجسته و پیچ‌خورده‌ای هستند که زیر پوست، به‌ویژه در پاها، دیده می‌شوند. این نوع واریس اغلب با درد، سنگینی و خارش همراه است اما معمولاً خطر جدی فوری ندارد. در مقابل، مشکلات وریدهای عمقی، گرچه از بیرون دیده نمی‌شوند، اهمیت پزشکی بیشتری دارند. نارسایی وریدهای عمقی می‌تواند منجر به تورم شدید، تغییر رنگ پوست و حتی زخم‌های وریدی شود. مهم‌تر از آن، تشکیل لخته در این وریدها (ترومبوز ورید عمقی یا DVT) یک اورژانس پزشکی محسوب می‌شود.
علائم هشداردهنده: چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است؟
علاوه بر دیدن رگ‌های آبی یا بنفش، اگر علائمی مانند درد ضربان‌دار یا احساس سنگینی مداوم در پاها، تورم (ادم) که در پایان روز بدتر می‌شود، گرفتگی عضلات پا (به‌خصوص در شب)، خارش پوست روی وریدها یا تغییر رنگ پوست (تیره شدن) را تجربه می‌کنید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید. بروز ناگهانی تورم و درد شدید در یک پا، همراه با قرمزی و گرمی، می‌تواند نشانهٔ لخته خون (DVT) باشد و نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارد.
روند تشخیص در مطب: از معاینه تا سونوگرافی داپلر
تشخیص بیماری واریس‌های سطحی و عمقی با معاینه فیزیکی توسط پزشک متخصص عروق (فلبولوژیست) آغاز می‌شود. پزشک پاها را در حالت ایستاده بررسی می‌کند تا وریدها را مشاهده و لمس کند. قدم کلیدی بعدی، استفاده از سونوگرافی داپلر رنگی است. این روش غیرتهاجمی و بدون درد، مانند یک نقشهٔ زنده، جریان خون در وریدهای سطحی و عمقی را نشان می‌دهد و به پزشک اجازه می‌دهد دریچه‌های ناکارآمد و محل دقیق مشکل را شناسایی کند. این اطلاعات برای انتخاب بهترین روش درمانی حیاتی است.
گزینه‌های درمانی: از جوراب فشاری تا روشهای نوین
درمان واریس به شدت آن بستگی دارد. برای موارد خفیف، راهکارهای اولیه شامل پوشیدن جوراب‌های فشاری (جوراب واریس)، ورزش منظم، کاهش وزن و بالا نگه داشتن پاها برای بهبود گردش خون است. برای واریس‌های سطحی شدیدتر، روشهای کم‌تهاجمی مانند اسکلروتراپی (تزریق ماده برای بستن ورید)، لیزر درمانی اندوواسکولار (EVLA) و رادیوفرکوئنسی (RFA) وجود دارد که ورید آسیب‌دیده را از داخل می‌بندند. درمان مشکلات وریدهای عمقی پیچیده‌تر است و کاملاً به تشخیص پزشک متخصص بستگی دارد.