سونوگرافی شکم و لگن یک روش تصویربرداری تشخیصی غیرتهاجمی و ایمن است که با استفاده از امواج صوتی، تصاویری از اندام‌های داخلی شکم و لگن مانند کبد، کلیه‌ها، مثانه و رحم تهیه می‌کند. این سونوگرافی به پزشک در تشخیص و بررسی طیف وسیعی از بیماری‌ها و مشکلات پزشکی کمک می‌کند و یکی از رایج‌ترین ابزارهای تشخیصی است.
سونوگرافی شکم و لگن چه اعضایی را بررسی می‌کند؟
این سونوگرافی یک نمای کلی و دقیق از اندام‌های حیاتی فراهم می‌کند. در ناحیه شکم، اعضایی مانند کبد، کیسه صفرا، طحال، پانکراس (لوزالمعده)، کلیه‌ها و عروق بزرگ شکمی بررسی می‌شوند. در ناحیه لگن نیز مثانه، و در خانم‌ها رحم، تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ، و در آقایان غده پروستات و کیسه‌های منی مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. این بررسی به تشخیص مشکلاتی مثل سنگ کیسه صفرا، کیست‌های تخمدان، بیماری‌های کبدی و مشکلات کلیوی کمک می‌کند.
آمادگی‌های کلیدی قبل از انجام سونوگرافی
برای به دست آوردن تصاویر واضح، آمادگی صحیح ضروری است. معمولاً از شما خواسته می‌شود که حدود ۶ تا ۸ ساعت قبل از سونوگرافی ناشتا باشید. این کار به خالی شدن معده و پر شدن کیسه صفرا کمک کرده و گازهای روده‌ای را کاهش می‌دهد. همچنین، برای بررسی دقیق اندام‌های لگنی، باید مثانه شما پر باشد. به همین دلیل، توصیه می‌شود حدود یک ساعت قبل از نوبت، ۴ تا ۶ لیوان آب بنوشید و از تخلیه مثانه خودداری کنید. دستورالعمل دقیق را از مرکز تصویربرداری جویا شوید.
مراحل انجام سونوگرافی شکم و لگن در مطب
روند انجام این سونوگرافی ساده و بدون درد است. شما روی تخت معاینه دراز می‌کشید و از شما خواسته می‌شود لباس خود را در ناحیه شکم و لگن کنار بزنید. سپس، رادیولوژیست یا تکنسین، ژل مخصوصی (ژل اولتراسوند) را روی پوست شما می‌ریزد. این ژل به انتقال بهتر امواج صوتی کمک می‌کند. در ادامه، دستگاهی به نام پروب یا مبدل (Transducer) را به‌آرامی روی پوست شما حرکت می‌دهند. ممکن است برای مشاهده بهتر برخی اندام‌ها، از شما خواسته شود نفس خود را حبس کنید یا به پهلو بچرخید.
چرا پزشک این سونوگرافی را تجویز می‌کند؟
پزشک معالج ممکن است به دلایل مختلفی درخواست سونوگرافی شکم و لگن دهد. دردهای مبهم یا مزمن شکمی، بررسی علت نتایج غیرطبیعی آزمایش خون (مانند آنزیم‌های کبدی)، شک به وجود سنگ کلیه یا سنگ کیسه صفرا، بررسی اندازه و ساختار کبد و طحال، ارزیابی مشکلات ادراری، و بررسی بیماری‌های مربوط به رحم و تخمدان‌ها (مانند فیبروم یا کیست) از شایع‌ترین دلایل تجویز این سونوگرافی هستند. این روش به پزشک کمک می‌کند تا به یک تشخیص اولیه برسد یا وضعیت یک بیماری مشخص را پیگیری کند.