جفت سرراهی چیست؟
جفت اندامی است که در دوران بارداری خون و مواد غذایی را به جنین میرساند و معمولاً در بخشِ بالاییِ رحم قرار میگیرد. در «جفت سرراهی» یا پلاسنتا پروویا، جفت پایین مینشیند و بخشی یا همهٔ دهانهٔ رحم (مسیرِ خروجِ نوزاد) را میپوشاند. این وضعیت معمولاً در سونوگرافیِ میانهٔ بارداری دیده میشود. نکتهٔ مهم این است که در بسیاری از موارد، با بزرگترشدنِ رحم در ماههای بعد جفت بهسمتِ بالا جابهجا میشود؛ بنابراین تشخیصِ زودهنگام همیشه به معنای مشکل در زمانِ زایمان نیست و قضاوت دربارهٔ آن با پزشک است.
نشانهها و علتِ خونریزی
شایعترین نشانهٔ جفت سرراهی، خونریزیِ واژنِ بدونِ درد است که معمولاً در نیمهٔ دومِ بارداری رخ میدهد و رنگِ خون اغلب روشن است. این خونریزی میتواند یکباره و بدونِ هشدار شروع شود، گاهی خودبهخود قطع شود و دوباره بازگردد.
برخی مادران تا اواخرِ بارداری هیچ نشانهای ندارند و جفت سرراهی فقط در سونوگرافیِ معمول مشخص میشود. عواملی مانند بارداریِ چندقلویی، سنِ بالاترِ مادر، جراحیهای قبلیِ رحم یا سزارینِ پیشین میتوانند احتمالِ آن را افزایش دهند. تعیینِ نوع و شدتِ جفت سرراهی تنها با بررسیِ دکتر ممکن است.
چه زمانی باید فوری به دکتر مراجعه کنیم؟
هرگونه خونریزیِ واژن در دورانِ بارداری را باید جدی گرفت و بدونِ تأخیر با دکترِ خود تماس گرفت یا به مرکزِ درمانی مراجعه کرد؛ بهویژه اگر خونریزی زیاد است یا با درد و انقباض همراه شده است. حتی اگر جفت سرراهی پیشتر تشخیص داده شده و خونریزی مختصر باشد، باز هم باید دکتر آن را ارزیابی کند. در این شرایط از معاینهٔ داخلیِ خودسرانه و مقاربت تا زمانِ نظرِ پزشک خودداری کنید.
برای جفت سرراهی به چه دکتری مراجعه کنیم؟
پیگیریِ جفت سرراهی برعهدهٔ دکترِ زنان و زایمان است:
- متخصص زنان و زایمان: مرجعِ اصلی برای معاینه، سونوگرافیِ کنترلی و مدیریتِ بارداری و برنامهریزیِ زایمان.
- فلوشیپ طب مادر و جنین (پریناتولوژی): برای موارد پیچیده یا پرخطر، مانند جفتِ کاملاً پوشاننده، خونریزیِ مکرر یا بارداریِ همراه با سایرِ مشکلات؛ این فوقتخصص روی مراقبت از مادر و جنین در شرایطِ دشوار تمرکز دارد.
در همین صفحه میتوانید فهرستِ دکترهای مرتبط را ببینید و بهصورت اینترنتی نوبت بگیرید.
پیگیری و زایمان چگونه است؟
برنامهٔ پیگیری به محلِ دقیقِ جفت، سنِ بارداری و وجود یا نبودِ خونریزی بستگی دارد. دکتر معمولاً سونوگرافیهای کنترلی برای بررسیِ جابهجاییِ جفت درخواست میدهد و ممکن است توصیههایی برای استراحت و پرهیز از فعالیتهای سنگین بدهد. اگر جفت تا اواخرِ بارداری همچنان دهانهٔ رحم را بپوشاند، معمولاً زایمان به روشِ سزارین برنامهریزی میشود تا برای مادر و نوزاد ایمنتر باشد. تصمیم دربارهٔ زمان و روشِ زایمان در هر بارداری متفاوت است و تنها پزشک آن را تعیین میکند.
