پلاکت درمانی (PRP) مفاصل یک روش درمانی نوین است که در آن از پلاسمای غنی از پلاکت خون خود بیمار برای تحریک فرآیندهای ترمیمی طبیعی بدن در مفاصل آسیب‌دیده یا دچار آرتروز استفاده می‌شود. این روش با هدف کاهش درد، بهبود عملکرد مفصل و به تأخیر انداختن روندهای تخریبی، به‌ویژه در زانو، شانه و لگن، به کار می‌رود.
پلاکت درمانی (PRP) مفاصل چیست و چگونه به بهبود کمک می‌کند؟
در این روش، مقدار کمی خون از بیمار گرفته شده و در دستگاه سانتریفیوژ قرار می‌گیرد. این دستگاه با سرعت بالا می‌چرخد تا اجزای خون از هم جدا شوند و پلاکت‌ها، که سلول‌های حاوی فاکتورهای رشد (Growth Factors) هستند، تغلیظ شوند. مایع به‌دست‌آمده که «پلاسمای غنی از پلاکت» یا PRP نام دارد، مستقیماً به داخل فضای مفصلی تزریق می‌شود. این فاکتورهای رشد می‌توانند به کاهش التهاب، تحریک ترمیم بافت‌های نرم مانند غضروف و تاندون‌ها و در نهایت کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل کمک کنند.
چه کسانی کاندیدای مناسبی برای PRP مفاصل هستند؟
پزشک متخصص ارتوپدی یا طب فیزیکی پس از معاینه و بررسی تصاویر پزشکی (مانند MRI) تصمیم می‌گیرد که آیا این روش برای بیمار مناسب است یا خیر. معمولاً افراد مبتلا به آرتروز (ساییدگی مفصل) خفیف تا متوسط، آسیب‌های تاندون یا رباط (مانند آسیب روتاتور کاف شانه)، التهاب مزمن تاندون‌ها (تاندینوپاتی) و برخی آسیب‌های ورزشی، کاندیداهای خوبی برای پلاکت درمانی (PRP) مفاصل محسوب می‌شوند. این روش برای موارد تخریب شدید مفصلی معمولاً توصیه نمی‌شود.
مراحل انجام پلاکت درمانی در مطب: از خون‌گیری تا تزریق
روند درمان معمولاً کمتر از یک ساعت طول میکشد. ابتدا، مانند یک آزمایش خون ساده، مقداری خون از ورید بازوی شما گرفته می‌شود. سپس این خون در کیت‌های مخصوص استریل قرار گرفته و داخل سانتریفیوژ پردازش می‌شود تا PRP آماده گردد. در این حین، پزشک مفصل مورد نظر را ضدعفونی می‌کند. در نهایت، PRP آماده‌شده، گاهی با کمک سونوگرافی برای افزایش دقت، به داخل مفصل تزریق می‌شود. پس از تزریق، ممکن است برای مدت کوتاهی تحت نظر باشید و سپس مرخص شوید.
مراقبت‌های بعد از تزریق و دوره بهبودی مورد انتظار
پس از تزریق PRP، ممکن است تا چند روز در مفصل احساس درد، سنگینی یا تورم داشته باشید که طبیعی است. پزشک معمولاً توصیه می‌کند تا چند روز از فعالیتهای سنگین پرهیز کرده و به مفصل استراحت دهید. استفاده از کمپرس یخ می‌تواند به کاهش تورم کمک کند. نکته مهم این است که باید از مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن برای مدتی قبل و بعد از تزریق خودداری کنید، زیرا ممکن است اثر درمان را مختل کنند. بهبودی تدریجی است و معمولاً طی چند هفته تا چند ماه مشاهده می‌شود.
مزایا و محدودیت‌های واقعی پلاکت درمانی مفاصل
بزرگ‌ترین مزیت PRP، استفاده از خون خود بیمار (اتولوگ) است که خطر واکنش‌های آلرژیک یا انتقال بیماری را تقریباً به صفر می‌رساند. این روش کم‌تهاجمی است و دوره نقاهت کوتاهی دارد. با این حال، باید بدانید که نتایج آن برای همه یکسان نیست و هیچ بهبودی‌ای تضمین نمی‌شود. میزان موفقیت به شدت آسیب، سن بیمار، وضعیت عمومی سلامت و مفصل تحت درمان بستگی دارد. همچنین، این روش ممکن است تحت پوشش همه بیمه‌ها نباشد و هزینه آن متغیر است.