تبهای کودکان یکی از شایعترین دلایل مراجعهٔ والدین به پزشک است. تب بهخودیخود یک بیماری نیست، بلکه نشانهای است که نشان میدهد بدن کودک در حال مقابله با یک عفونت یا التهاب است. شناختِ درست از تبهای کودکان به والدین کمک میکند بدانند چه زمانی نگران شوند و چه زمانی میتوانند در خانه مراقبت کنند.
تب در کودکان یعنی چه و از چه دمایی باید نگران شد؟
در پزشکی، تب به دمای بدن بالاتر از ۳۸ درجهٔ سانتیگراد (اندازهگیریشده از راه رکتوم یا زیر بغل) گفته میشود. در تبهای کودکان، عدد دما بهتنهایی تعیینکنندهٔ شدت بیماری نیست؛ رفتار و حالِ عمومی کودک اهمیت بیشتری دارد. کودکی که با وجود تب بازی میکند و مایعات مینوشد، معمولاً وضعیت بهتری دارد تا کودکی که بیحال و کمواکنش است. در نوزادان زیر سه ماه، هر تبی — حتی ۳۸ درجه — نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.
شایعترین علتهای تب در کودکان چیست؟
بیشتر تبهای کودکان منشأ ویروسی دارند؛ عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی (سرماخوردگی)، آنفلوانزا، عفونت گوش میانی (اوتیت مدیا) و گلودرد استرپتوکوکی از شایعترین دلایل هستند. عفونتهای باکتریایی مانند عفونت ادراری نیز در کودکان، بهویژه دختران، باید مدنظر باشد. برخی واکسنها هم میتوانند تب خفیف و گذرا ایجاد کنند که طبیعی است. تشخیص علت دقیق تب بر عهدهٔ پزشک است و نیاز به معاینه دارد.
مراقبت در خانه: چه کاری میتوان کرد؟
در تبهای کودکان، هدف اصلی راحتتر کردن حال کودک است، نه لزوماً رساندن دما به عدد نرمال. مایعات کافی بدهید تا از کمآبی جلوگیری شود. لباسهای سبک بپوشانید و اتاق را خنک نگه دارید. کمپرس آب ولرم (نه سرد) روی پیشانی میتواند کمک کند. داروهای تببر مانند استامینوفن یا ایبوپروفن طبق دستور پزشک و بر اساس وزن کودک داده میشوند — دُز و نوع دارو را حتماً با پزشک یا داروساز در میان بگذارید. آسپرین برای کودکان توصیه نمیشود.
چه زمانی باید فوری به پزشک مراجعه کرد؟
در تبهای کودکان، نشانههای هشداردهندهای وجود دارد که نیاز به مراجعهٔ فوری دارند: هر تبی در نوزاد زیر سه ماه، تب بالای ۳۹.۵ درجه در کودکان ۳ تا ۶ ماهه، تبی که بیش از پنج روز ادامه دارد، بیحالی شدید یا بیواکنشی، تشنج ناشی از تب (فبریل کانوالژن)، راش پوستی همراه با تب، گردندرد یا سفتی گردن، و کاهش واضح ادرار (نشانهٔ کمآبی). در این موارد منتظر نمانید.
تشنج تبی در کودکان: چقدر خطرناک است؟
تشنج تبی (Febrile Seizure) در کودکان ۶ ماه تا ۵ سال نسبتاً شایع است و در اکثر موارد خوشخیم و کوتاهمدت است. این تشنجها معمولاً کمتر از پنج دقیقه طول میکشند و آسیب مغزی دائمی ایجاد نمیکنند. با این حال، هر بار که کودکی دچار تشنج تبی میشود باید توسط پزشک ارزیابی شود تا علتهای جدیتر رد شوند. اگر تشنج بیش از پنج دقیقه ادامه یافت یا کودک پس از تشنج به هوش نیامد، اورژانس را فوری خبر کنید.