تراکم سنجی استخوان (دانسیتومتری) یک آزمایش پزشکی است که برای اندازهگیری میزان تراکم و استحکام استخوانها انجام میشود. این آزمایش بهویژه برای تشخیص پوکی استخوان و ارزیابی خطر شکستگی استخوانها اهمیت دارد. اگر شما یا یکی از عزیزانتان در معرض خطر پوکی استخوان هستید، انجام این آزمایش میتواند به پیشگیری و مدیریت بهتر بیماری کمک کند. با این آزمایش میتوانید از سلامت استخوانهای خود مطمئن شوید و در صورت نیاز، اقدامات لازم را انجام دهید.
چرا این آزمایش/تست لازمه؟
تراکم سنجی استخوان یا دانسیتومتری برای تشخیص و پیشگیری از بیماریهایی مانند پوکی استخوان بسیار مهم است. این بیماری باعث کاهش استحکام استخوانها و افزایش خطر شکستگی میشود. افراد بالای ۵۰ سال، بهویژه زنان پس از یائسگی، بیشتر در معرض خطر این بیماری هستند. این آزمایش به پزشکان کمک میکند تا میزان تراکم استخوانها را اندازهگیری کرده و در صورت نیاز، درمانهای مناسب را تجویز کنند. همچنین، این تست میتواند به ارزیابی اثربخشی درمانهای پوکی استخوان کمک کند و تغییرات در تراکم استخوان را در طول زمان نشان دهد.
نحوه آمادهسازی
برای انجام تراکم سنجی استخوان، نیازی به آمادهسازی خاصی نیست. با این حال، بهتر است قبل از آزمایش از پزشک خود در مورد داروهایی که مصرف میکنید مشورت بگیرید، زیرا برخی داروها ممکن است بر نتایج آزمایش تأثیر بگذارند. همچنین، از پوشیدن لباسهای دارای زیپ یا دکمههای فلزی خودداری کنید، زیرا ممکن است در روند تصویربرداری اختلال ایجاد کنند. در روز آزمایش، بهتر است از مصرف مکملهای کلسیم خودداری کنید تا نتایج دقیقتری به دست آید.
روند انجام آزمایش
تراکم سنجی استخوان یک آزمایش غیرتهاجمی و بدون درد است که معمولاً در بیمارستانها یا مراکز تصویربرداری انجام میشود. در این آزمایش، شما بر روی یک تخت دراز میکشید و دستگاهی به نام دکساسکن (DXA) از ناحیههای مختلف بدن شما عکسبرداری میکند. این دستگاه از اشعه ایکس با دوز پایین استفاده میکند تا میزان تراکم استخوانها را اندازهگیری کند. کل فرآیند معمولاً کمتر از ۳۰ دقیقه طول میکشد و پس از آن میتوانید به فعالیتهای روزمره خود بازگردید.
تفسیر نتایج — عدد نرمال و غیرنرمال
نتایج تراکم سنجی استخوان به صورت عددی به نام T-score ارائه میشود. T-score نشاندهنده میزان تراکم استخوان شما نسبت به یک فرد جوان و سالم است. اگر T-score شما بین +۱ و -۱ باشد، تراکم استخوان شما نرمال است. اگر بین -۱ و -۲.۵ باشد، نشاندهنده کاهش تراکم استخوان (استئوپنی) است و اگر کمتر از -۲.۵ باشد، نشاندهنده پوکی استخوان است. پزشک شما بر اساس این نتایج و سایر عوامل خطر، برنامه درمانی مناسبی را برای شما تعیین میکند.
اطلاعات سریع
- مدت زمان: کمتر از ۳۰ دقیقه
- بیحسی: نیاز ندارد
- بستری: نیاز ندارد
- سطح هزینه: متوسط
- میزان درد: کم
- میزان موفقیت: معمولاً بالا
هشدارهای مهم
- اگر باردار هستید، حتماً پزشک خود را مطلع کنید زیرا اشعه ایکس ممکن است برای جنین مضر باشد.
- در صورت داشتن ایمپلنتهای فلزی در بدن، به پزشک خود اطلاع دهید زیرا ممکن است بر نتایج آزمایش تأثیر بگذارد.
- اگر اخیراً آزمایشهای تصویربرداری دیگری مانند سی تی اسکن انجام دادهاید، پزشک خود را مطلع کنید.
نکات مهم برای بیمار
- روز آزمایش از مصرف مکملهای کلسیم خودداری کنید تا نتایج دقیقتری به دست آید.
- لباسهای راحت و بدون زیپ یا دکمههای فلزی بپوشید تا در روند تصویربرداری اختلال ایجاد نشود.
- اگر دارویی مصرف میکنید که ممکن است بر نتایج تأثیر بگذارد، با پزشک خود مشورت کنید.
- پس از آزمایش میتوانید بلافاصله به فعالیتهای روزمره خود بازگردید.
- در صورت داشتن هرگونه سوال یا نگرانی، پیش از آزمایش با پزشک خود صحبت کنید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟
اگر احساس میکنید که استخوانهای شما به راحتی شکسته میشوند یا درد مزمن دارید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید. همچنین، اگر در معرض خطر پوکی استخوان هستید، انجام این آزمایش توصیه میشود.
باورهای غلط رایج
❌ تراکم سنجی استخوان فقط برای زنان است.
✅ این آزمایش برای مردان نیز اهمیت دارد، بهویژه در سنین بالاتر.
❌ این آزمایش خطرناک است.
✅ تراکم سنجی استخوان یک آزمایش غیرتهاجمی و بیخطر است.
❌ نتایج آزمایش همیشه دقیق نیست.
✅ اگر به درستی انجام شود، نتایج تراکم سنجی استخوان معمولاً دقیق و قابل اعتماد است.