آلرژی‌های فصلی دستگاه تنفس فوقانی که به آن رینیت آلرژیک فصلی (Seasonal Allergic Rhinitis) یا تب یونجه هم می‌گویند، واکنش بیش از حد سیستم ایمنی بدن به گرده‌های گیاهان در فصول خاصی از سال است. این عارضه با علائمی مانند عطسه، آبریزش بینی و خارش چشم، میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان درگیر می‌کند و کیفیت زندگی‌شان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
علائم آلرژی فصلی: تفاوت آن با سرماخوردگی چیست؟
علائم اصلی آلرژی‌های فصلی دستگاه تنفس فوقانی شامل عطسه‌های مکرر، آبریزش بینی (با ترشحات شفاف و رقیق)، گرفتگی و خارش بینی، خارش و اشک‌ریزش چشم‌ها و خارش گلو یا سقف دهان است. برخلاف سرماخوردگی، در آلرژی فصلی تب وجود ندارد و علائم تا زمانی که فرد در معرض گرده‌ها (آلرژن‌ها) قرار دارد، یعنی برای چندین هفته یا ماه، ادامه می‌یابند. در حالی که سرماخوردگی معمولاً طی یک تا دو هفته بهبود می‌یابد و ممکن است با بدن‌درد همراه باشد.
عوامل ایجادکننده: دشمنان نامرئی در هوا کدامند؟
عامل اصلی این نوع آلرژی، گرده‌های میکروسکوپی هستند که توسط درختان (در اوایل بهار)، علف‌ها و چمن‌ها (در اواخر بهار و تابستان) و علف‌های هرز (در اواخر تابستان و پاییز) در هوا آزاد می‌شوند. سیستم ایمنی فرد مبتلا، این گرده‌های بی‌ضرر را به اشتباه به‌عنوان یک تهدید شناسایی کرده و با آزاد کردن هیستامین و مواد شیمیایی دیگر، واکنش‌های آلرژیک را ایجاد می‌کند. تقویم گرده‌افشانی در هر منطقه جغرافیایی متفاوت است.
روند تشخیص در مطب: پزشک چگونه آلرژی را تأیید می‌کند؟
تشخیص معمولاً با شرح حال دقیق بیمار آغاز می‌شود. پزشک دربارهٔ نوع علائم، زمان شروع آن‌ها (ارتباط با فصل خاص) و سابقهٔ خانوادگی آلرژی سؤال می‌کند. برای تأیید تشخیص و شناسایی آلرژن‌های خاص، ممکن است پزشک متخصص آلرژی، آزمایش پوستی پریک (Skin Prick Test) را توصیه کند. در این روش، مقدار بسیار کمی از آلرژن‌های مختلف روی پوست قرار داده می‌شود و واکنش پوست بررسی می‌گردد. آزمایش خون برای اندازه‌گیری آنتی‌بادی IgE نیز یکی دیگر از روش‌های تشخیصی است.
راهکارهای مدیریتی: از پیشگیری تا درمانهای دارویی
مدیریت آلرژی فصلی بر دو پایه استوار است: کاهش مواجهه با آلرژن و کنترل علائم. بستن پنجره‌ها در فصول گرده‌افشانی، استفاده از دستگاه تصفیه هوا و دوش گرفتن پس از بازگشت به خانه می‌تواند کمک‌کننده باشد. درمانهای دارویی شامل آنتی‌هیستامین‌ها (خوراکی یا اسپری بینی)، اسپری‌های استروئیدی بینی (که مؤثرترین درمان برای کنترل علائم هستند) و داروهای ضداحتقان است. انتخاب نوع و دوز دارو حتماً باید با نظر پزشک صورت گیرد.
چه زمانی باید به متخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی مراجعه کرد؟
اگر علائم شما با داروهای بدون نسخه کنترل نمی‌شود، اگر آلرژی فعالیت‌های روزمره و خواب شما را مختل کرده است، یا اگر دچار عوارضی مانند سینوزیت مزمن یا عفونت‌های مکرر گوش شده‌اید، زمان مراجعه به متخصص فرا رسیده است. همچنین، اگر به فکر درمانهای طولانی‌مدت‌تری مانند ایمونوتراپی (واکسن آلرژی) هستید که می‌تواند پاسخ ایمنی بدن را تغییر دهد، مشورت با متخصص آلرژی ضروری است.