اصطلاح عفونت ادراری پیچیده برای وضعیتهایی به کار میرود که ارزیابی و درمان دقیقتری میخواهند؛ در تعریفهای جدید، درگیری فراتر از مثانه و علائم عمومی بیماری اهمیت ویژه دارند. این عوامل «پیچیدهکننده» درمان را دشوارتر کرده و خطر عوارض جدی مانند آسیب به کلیه را افزایش میدهند و به همین دلیل نیازمند توجه و درمان تخصصی هستند.
«عفونت ادراری پیچیده» یعنی چه و چه فرقی با عفونت ساده دارد؟
عفونت محدود به مثانه با عفونت کلیه یا عفونت همراه علائم عمومی مثل تب و لرز یکسان نیست. اصطلاحها در راهنماها تغییر کردهاند؛ پزشک علاوه بر محل و شدت عفونت، وجود سوند، سنگ یا انسداد و وضعیت ایمنی و عملکرد کلیه را بررسی میکند. «پیچیده» بودن بهتنهایی به معنی نیاز قطعی به آنتیبیوتیک قویتر یا درمان طولانیتر نیست.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟
وجود سوند، انسداد، سنگ، اختلال تخلیه، ضعف ایمنی یا برخی بیماریهای زمینهای میتواند خطر عوارض و انتخاب درمان را تغییر دهد. بارداری و علائم عفونت در مردان هم نیاز به ارزیابی بهموقع دارند؛ اما در تعریفهای جدید، مرد بودن، سن بالا یا دیابت بهتنهایی همهٔ عفونتها را در یک گروه قرار نمیدهد.
روند تشخیص: از شرح حال تا تصویربرداری
تشخیص عفونتهای پیچیده مجاری ادراری با گرفتن شرح حال دقیق و معاینه فیزیکی شروع میشود. پزشک علاوه بر آزمایش آنالیز ادرار، معمولاً کشت ادرار و بررسی حساسیت دارویی درخواست میکند؛ در بیماری شدید، درمان لازم نباید تا آماده شدن نتیجه عقب بیفتد تا نوع باکتری و آنتیبیوتیک مؤثر بر آن مشخص شود. در بسیاری از موارد، برای پیدا کردن عامل زمینهای، از روشهای تصویربرداری مانند سونوگرافی کلیهها و مثانه یا سیتی اسکن (CT Scan) استفاده میشود تا وجود سنگ، انسداد یا سایر مشکلات ساختاری بررسی گردد.
اصول درمان و اهمیت حیاتی پیگیری
نوع و مدت آنتیبیوتیک به شدت بیماری، نتیجهٔ کشت، عملکرد کلیه و پاسخ به درمان بستگی دارد؛ همه به دورهٔ طولانی نیاز ندارند. در بیماری شدید ممکن است درمان تزریقی و بستری لازم شود. رفع عامل زمینهای هم مهم است: در انسداد همراه عفونت، تخلیهٔ فوری ادرار اولویت دارد و درمان قطعی سنگ معمولاً پس از کنترل عفونت انجام میشود. تعویض یا خارج کردن سوند فقط با تصمیم تیم درمان است. تب یا لرز، درد پهلو یا بدتر شدن علائم را سریع پیگیری کنید؛ گیجی، دشواری تنفس یا حال عمومی بسیار بد نیاز به مراجعهٔ اورژانسی دارد. دارو را طبق نسخه مصرف کنید و برای ادامه یا تغییر آن با پزشک هماهنگ باشید.