سنگهای دستگاه ادراری تجمعاتی از مواد معدنی هستند که در کلیهها و مجاری ادراری تشکیل میشوند. این سنگها میتوانند باعث درد شدید و مشکلات ادراری شوند. اگر به موقع تشخیص داده نشوند، ممکن است به عفونت یا آسیب به کلیهها منجر شوند. با درمان مناسب، بسیاری از بیماران میتوانند بهبودی کامل پیدا کنند.
علائم و نشانهها
سنگهای دستگاه ادراری میتوانند علائم مختلفی داشته باشند. درد شدید در پهلو یا پشت که به پایین شکم و کشاله ران منتشر میشود، یکی از شایعترین علائم است. این درد معمولاً به صورت ناگهانی شروع میشود و ممکن است به صورت موجی بیاید و برود. دیگر علائم شامل تهوع، استفراغ، ادرار خونی، ادرار با بوی بد و تکرر ادرار است. اگر سنگ در مجرای ادراری گیر کند، ممکن است باعث عفونت شود که با تب و لرز همراه است.
علل و عوامل خطر
سنگهای دستگاه ادراری به دلیل تجمع مواد معدنی و نمکها در ادرار تشکیل میشوند. عوامل مختلفی میتوانند خطر تشکیل سنگ را افزایش دهند. مصرف کم آب، رژیم غذایی پرنمک و پروتئین، چاقی، و سابقه خانوادگی از جمله این عوامل هستند. همچنین، برخی بیماریها مانند نقرس و عفونتهای مکرر ادراری نیز میتوانند خطر را افزایش دهند.
روشهای تشخیص
تشخیص سنگهای دستگاه ادراری معمولاً با استفاده از آزمایشهای تصویربرداری مانند سونوگرافی و سیتیاسکن انجام میشود. این آزمایشها به پزشک کمک میکنند تا اندازه و موقعیت سنگ را تعیین کند. آزمایش ادرار نیز ممکن است برای بررسی وجود خون یا عفونت انجام شود. در برخی موارد، آزمایش خون برای ارزیابی عملکرد کلیهها و سطح مواد معدنی نیز لازم است.
روشهای درمان
درمان سنگهای دستگاه ادراری به اندازه و محل سنگ بستگی دارد. سنگهای کوچک ممکن است با مصرف زیاد مایعات و داروهای مسکن به خودی خود دفع شوند. در مواردی که سنگ بزرگتر است یا باعث عفونت شده، ممکن است نیاز به جراحی یا روشهای دیگر مانند لیتوتریپسی (شکستن سنگ با امواج صوتی) باشد. تغییرات در رژیم غذایی و مصرف داروهای خاص نیز میتواند به پیشگیری از تشکیل سنگهای جدید کمک کند.
اطلاعات سریع
- دوره بهبودی: چند روز تا چند هفته بسته به نوع درمان
- بستری: بسته به نوع درمان ممکن است لازم باشد
- سطح هزینه: متوسط
- میزان درد: قابلتوجه
- میزان موفقیت: معمولاً بالا
هشدارهای مهم
- اگر درد شدید و ناگهانی در پهلو یا پشت دارید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- در صورت تب و لرز همراه با درد، ممکن است عفونت وجود داشته باشد و نیاز به درمان فوری دارید.
- اگر ادرار خونی یا با بوی بد دارید، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
نکات مهم برای بیمار
- مصرف مایعات را افزایش دهید تا به دفع سنگ کمک کنید.
- از مصرف زیاد نمک و پروتئین خودداری کنید تا خطر تشکیل سنگ کاهش یابد.
- در صورت داشتن سابقه سنگ، به طور منظم به پزشک مراجعه کنید.
- در صورت احساس درد، از داروهای مسکن تجویز شده توسط پزشک استفاده کنید.
- در صورت توصیه پزشک، تغییرات در رژیم غذایی خود ایجاد کنید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟
اگر درد شدید و ناگهانی در پهلو یا پشت دارید، یا ادرار خونی مشاهده کردید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
باورهای غلط رایج
❌ سنگهای کلیه همیشه باید جراحی شوند.
✅ بسیاری از سنگهای کوچک میتوانند با درمانهای غیرجراحی دفع شوند.
❌ فقط افراد مسن به سنگ کلیه مبتلا میشوند.
✅ سنگهای کلیه میتوانند در هر سنی رخ دهند، اما برخی عوامل خطر در افراد مسن بیشتر است.
❌ نوشیدن زیاد آب همیشه از تشکیل سنگ جلوگیری میکند.
✅ نوشیدن آب کافی میتواند کمک کند، اما عوامل دیگری نیز در تشکیل سنگ نقش دارند.