پارگی عصب محیطی (Peripheral Nerve Injury) آسیبی است که در آن تارهای عصبی خارج از مغز و نخاع دچار گسستگی جزئی یا کامل میشوند. این وضعیت میتواند ناشی از حوادث، بریدگیها یا فشار شدید باشد و منجر به از دست دادن حس، ضعف عضلانی و درد در ناحیهٔ آسیبدیده شود. تشخیص و درمان بهموقع برای بهبود عملکرد عصب ضروری است.
علائم پارگی عصب محیطی؛ از بیحسی تا ضعف عضلانی
شایعترین علامت، از دست دادن حس یا احساس گزگز و سوزنسوزن شدن (پارستزی) در ناحیهای است که عصب آن را تغذیه میکند. ضعف یا فلج کامل عضلات متصل به عصب آسیبدیده نیز بسیار رایج است. برخی بیماران درد شدید، تیز و سوزاننده (درد نوروپاتیک) را تجربه میکنند. این علائم بسته به محل و شدت پارگی متفاوت خواهند بود و ممکن است بلافاصله پس از آسیب یا با تأخیر ظاهر شوند.
چرا عصب محیطی پاره میشود؟ شایعترین دلایل
پارگی عصب محیطی اغلب نتیجهٔ آسیبهای تروماتیک است؛ مانند بریدگیهای عمیق با اجسام تیز، شکستگی استخوانها که به عصب فشار میآورند، یا حوادث له کننده. تصادفات رانندگی و آسیبهای ورزشی نیز از علل شایع هستند. گاهی در حین جراحیها نیز ممکن است به صورت ناخواسته (آسیب یاتروژنیک) به عصب صدمه وارد شود. کشیدگی شدید مفصل نیز میتواند باعث کشیدگی و پارگی عصب شود.
روند تشخیص؛ پزشک چگونه پارگی عصب را تأیید میکند؟
تشخیص با معاینهٔ فیزیکی دقیق توسط پزشک آغاز میشود تا قدرت عضلانی و حس بیمار ارزیابی شود. برای تأیید تشخیص و تعیین محل و شدت آسیب، معمولاً از تستهای تکمیلی استفاده میشود. نوار عصب و عضله (EMG/NCS) عملکرد الکتریکی عصب و عضله را میسنجد. همچنین، روشهای تصویربرداری مانند سونوگرافی با وضوح بالا یا امآرآی (MRI) میتوانند به مشاهدهٔ مستقیم ساختار عصب و محل پارگی کمک کنند.
گزینههای درمان؛ از انتظار تا جراحی ترمیم عصب
درمان به نوع و شدت پارگی بستگی دارد. در آسیبهای خفیف که عصب فقط کشیده شده (نوراپراکسی)، ممکن است با گذشت زمان بهبودی خودبهخودی حاصل شود. اما در پارگیهای کامل (نوروتِمِزیس)، ترمیم خودبهخودی تقریباً غیرممکن است و نیاز به جراحی وجود دارد. جراحی شامل اتصال دو سر پارهشدهٔ عصب (نورورافی) یا در صورت وجود فاصله، استفاده از پیوند عصب (گرافت عصبی) از ناحیهٔ دیگری از بدن است. فیزیوتراپی و کاردرمانی بخش جداییناپذیر روند بهبودی پس از درمان هستند.