جراحی هایپوسپادیاس یک عمل ترمیمی است که برای اصلاح نقص مادرزادی مجرای ادراری در پسران انجام میشود؛ در این نقص، دهانهٔ مجرا بهجای نوک آلت، در سطح زیرین آن یا نزدیک به کیسهٔ بیضه قرار دارد. این جراحی معمولاً در دوران کودکی توصیه میشود و هدف آن بازگرداندن عملکرد طبیعی ادراری و ظاهر آناتومیک است.
هایپوسپادیاس چیست و چرا به جراحی نیاز دارد؟
هایپوسپادیاس (Hypospadias) یک ناهنجاری مادرزادی است که در آن مجرای ادراری (اورتر) در محل اشتباهی باز میشود — روی سطح زیرین آلت، در ناحیهٔ میانی، یا نزدیک به پرینه. در برخی موارد، انحنای غیرطبیعی آلت (کوردی) نیز همراه آن دیده میشود. بدون درمان، کودک ممکن است در ایستاده ادرار کردن، باروری در بزرگسالی، یا روابط جنسی با مشکل روبهرو شود. جراحی هایپوسپادیاس تنها راه اصلاح این وضعیت است و پزشکان معمولاً انجام آن را پیش از سن مدرسه توصیه میکنند.
روشهای جراحی و انتخاب تکنیک مناسب
تکنیک جراحی هایپوسپادیاس بسته به محل قرارگیری دهانهٔ مجرا (دیستال، میانی یا پروگزیمال) انتخاب میشود. رایجترین روشها شامل MAGPI (برای موارد خفیف نزدیک به نوک)، TIP یا Snodgrass (برای موارد متوسط) و Tubularized Flap برای موارد شدیدتر هستند. در موارد پیچیده، جراحی ممکن است در دو مرحله انجام شود: مرحلهٔ اول اصلاح انحنا و مرحلهٔ دوم بازسازی مجرا. انتخاب روش کاملاً به نظر جراح و شدت نقص بستگی دارد.
آمادگی قبل از عمل و آنچه در بیمارستان انتظار دارید
جراحی هایپوسپادیاس معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام میشود و اغلب به صورت سرپایی یا با یک شب بستری انجام میشود. پیش از عمل، پزشک آزمایشهای روتین، بررسی آناتومی دقیق و در برخی موارد سونوگرافی کلیه درخواست میکند. والدین باید از چند ساعت قبل از عمل، کودک را ناشتا نگه دارند. پس از جراحی، یک کاتتر (سوند) برای چند روز تا چند هفته در مجرا باقی میماند تا مجرای جدید ترمیم شود. پوشیدن لباس گشاد و مراقبت از ناحیهٔ عمل در این دوره اهمیت زیادی دارد.
دورهٔ بهبودی و مراقبتهای پس از جراحی هایپوسپادیاس
بهبودی کامل پس از جراحی هایپوسپادیاس معمولاً بین چهار تا شش هفته طول میکشد، اگرچه در موارد پیچیدهتر ممکن است بیشتر باشد. در این مدت باید از فعالیتهای شدید، شنا و حمام وان خودداری شود. پزشک آنتیبیوتیک و داروی ضددرد تجویز میکند. نشانههایی مانند تب، تورم شدید، خروج ادرار از محل غیرطبیعی (فیستول) یا توقف ادرار باید فوری به پزشک گزارش شود. پیگیری منظم پس از عمل برای ارزیابی نتیجهٔ جراحی ضروری است.
عوارض احتمالی که باید بدانید
مانند هر جراحی دیگری، جراحی هایپوسپادیاس با خطراتی همراه است. شایعترین عارضه، فیستول اورترال است — یعنی ایجاد یک سوراخ کوچک در مسیر مجرا که از آن ادرار نشت میکند و ممکن است به جراحی مجدد نیاز داشته باشد. تنگی مجرا (استریکچر)، عفونت زخم و بازگشت انحنا از دیگر عوارض ممکن هستند. میزان بروز این عوارض بستگی به شدت نقص اولیه، تجربهٔ جراح و مراقبتهای پس از عمل دارد و در موارد مختلف متفاوت است.