جراحی خارج کردن جسم خارجی از چشم، یک اقدام پزشکی فوری برای برداشتن ذراتی مانند براده فلز، خرده‌شیشه یا تکه‌های چوب است که در سطح یا داخل کره چشم فرو رفته‌اند. این جراحی با هدف پیشگیری از عفونت، کاهش درد و حفظ بینایی فرد انجام میشود و با روش‌های خانگی ساده مانند شست‌وشو تفاوت دارد.
چه زمانی خارج کردن جسم خارجی از چشم به «جراحی» نیاز دارد؟
ورود هر جسمی به چشم خطرناک است، اما همه موارد به جراحی نیاز ندارند. اگر جسم خارجی مانند مژه یا گردوغبار روی سطح چشم باشد، معمولاً با شست‌وشو خارج میشود. اما اگر جسمی در قرنیه (لایه شفاف جلوی چشم) یا ملتحمه (غشای پوشاننده سفیدی چشم) فرو رفته باشد یا به داخل کره چشم نفوذ کرده باشد (Intraocular Foreign Body)، خارج کردن آن نیازمند ابزارهای تخصصی و مهارت چشم‌پزشک است. در این شرایط، تلاش برای خارج کردن جسم در خانه می‌تواند به چشم آسیب جدی‌تری بزند.
روند جراحی: در مطب یا اتاق عمل چه می‌گذرد؟
این جراحی معمولاً یک فرایند سرپایی است. ابتدا چشم‌پزشک با استفاده از قطره‌های بی‌حسی، چشم را کاملاً بی‌حس می‌کند. سپس با دستگاهی به نام اسلیت لمپ (Slit Lamp) چشم را با بزرگنمایی بالا معاینه می‌کند تا محل دقیق و عمق جسم خارجی را مشخص کند. در موارد سطحی، پزشک با ابزاری ظریف و استریل، جسم را از روی قرنیه یا ملتحمه برمی‌دارد. اگر جسم خارجی فلزی باشد و زنگ‌زدگی ایجاد کرده باشد، حلقه زنگار نیز باید تراشیده شود. جراحی برای اجسام نفوذکرده به داخل چشم پیچیده‌تر است و ممکن است در اتاق عمل انجام شود.
آمادگی‌های ضروری قبل از مراجعه به پزشک
اگر جسمی در چشم شما فرو رفته است، مهم‌ترین اقدام، حفظ آرامش و پرهیز از دست‌کاری چشم است. هرگز چشم را نمالید و سعی نکنید خودتان جسم را خارج کنید، زیرا این کار می‌تواند آن را عمیق‌تر فرو ببرد یا باعث خراشیدگی قرنیه شود. پلک زدن را به حداقل برسانید. اگر ممکن است، یک لیوان کاغذی یا محافظ چشم را به‌آرامی روی چشم قرار دهید و آن را با چسب نواری ثابت کنید تا از فشار مستقیم به چشم جلوگیری شود. سپس در سریع‌ترین زمان ممکن به یک مرکز اورژانس چشم‌پزشکی مراجعه کنید.
مراقبت‌های بعد از عمل و دوره بهبودی
پس از جراحی، چشم‌پزشک معمولاً قطره‌های آنتی‌بیوتیک برای پیشگیری از عفونت و گاهی قطره‌های ضدالتهاب تجویز می‌کند. ممکن است برای چند ساعت تا یک روز نیاز به استفاده از پچ یا پانسمان چشمی داشته باشید تا چشم در حین بهبودی استراحت کند. احساس وجود شن‌ریزه در چشم، اشک‌ریزش و حساسیت به نور تا چند روز طبیعی است. بسیار مهم است که به چشم خود دست نزنید و تمام داروها را طبق دستور پزشک مصرف کنید. همچنین، جلسات معاینهٔ مجدد را برای بررسی روند بهبودی جدی بگیرید.