سونوگرافی داپلر عروق (Vascular Doppler Ultrasound) یک روش تصویربرداری غیرتهاجمی و بدون درد است که با استفاده از امواج صوتی، سرعت و جهت جریان خون را در شریان‌ها و وریدها نشان می‌دهد. این سونوگرافی به پزشک کمک می‌کند تا وجود لخته، تنگی یا سایر مشکلات عروقی را در نقاط مختلف بدن مانند پا، گردن و شکم تشخیص دهد.
سونوگرافی داپلر عروق دقیقاً چه چیزی را نشان می‌دهد؟
این سونوگرافی با بهره‌گیری از «اثر داپلر» کار می‌کند؛ یعنی تغییر فرکانس امواج صوتی هنگام برخورد با گلبول‌های قرمز در حال حرکت را اندازه می‌گیرد. این اطلاعات به صورت تصویری رنگی روی مانیتور نمایش داده می‌شود که در آن، جهت و سرعت جریان خون مشخص است. پزشک با تحلیل این تصاویر می‌تواند مواردی مانند لخته‌های خون (ترومبوز وریدی عمقی یا DVT)، تنگی یا انسداد عروق (ناشی از پلاک‌های آترواسکلروتیک)، نارسایی دریچه‌های وریدی (که منجر به واریس می‌شود) و آنوریسم (گشادشدگی دیواره رگ) را تشخیص دهد.
چه زمانی پزشک این سونوگرافی را تجویز می‌کند؟
پزشک معالج ممکن است در صورت شک به مشکلات عروقی، سونوگرافی داپلر را درخواست کند. شایع‌ترین دلایل عبارت‌اند از: بررسی علائمی مانند درد، تورم و قرمزی در پاها (برای تشخیص لخته خون)، ارزیابی بیماری شریان محیطی (PAD) که باعث درد ساق پا هنگام راه رفتن می‌شود، بررسی عروق کاروتید در گردن برای ارزیابی خطر سکته مغزی، تشخیص ورید‌های واریسی و بررسی وضعیت عروق پس از جراحی‌های عروقی یا پیوند عضو.
آمادگی‌های لازم قبل از انجام سونوگرافی داپلر
در بیشتر موارد، به‌ویژه برای بررسی عروق دست و پا، آمادگی خاصی لازم نیست. بهتر است لباس‌های گشاد و راحت بپوشید تا دسترسی به ناحیه مورد نظر آسان باشد. اما برای سونوگرافی داپلر عروق شکمی (مانند آئورت یا عروق کلیه)، ممکن است از شما خواسته شود که از ۶ تا ۱۲ ساعت قبل ناشتا باشید تا گازهای روده‌ای، کیفیت تصویر را کاهش ندهند. همچنین، توصیه می‌شود حداقل چند ساعت قبل از سونوگرافی از مصرف نیکوتین (سیگار کشیدن) خودداری کنید، زیرا باعث انقباض عروق و تأثیر بر نتایج می‌شود.
مراحل انجام سونوگرافی داپلر عروق در کلینیک
روند انجام این سونوگرافی ساده و بدون درد است. شما روی تخت دراز می‌کشید و سونوگرافیست (پزشک یا تکنسین رادیولوژی) مقداری ژل مخصوص را روی پوست ناحیه مورد نظر می‌مالد. این ژل به انتقال بهتر امواج صوتی کمک می‌کند. سپس، دستگاهی به نام «پروب» یا «مبدل» را به‌آرامی روی پوست حرکت می‌دهد. ممکن است در حین انجام کار، صداهایی شبیه به «ووش ووش» از دستگاه بشنوید که نشان‌دهنده جریان خون شماست. کل فرآیند معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد.