ضایعات و تومورهای تیروئید و پاراتیروئید به هر نوع رشد غیرطبیعی در این غدد گفته می‌شود. این ضایعات که اغلب به شکل گره یا ندول لمس می‌شوند، بسیار شایع هستند و بیشترشان خوش‌خیم‌اند. با این حال، تشخیص دقیق نوع ضایعه برای رد احتمال بدخیمی و انتخاب بهترین روش درمانی، نیازمند مراجعه به پزشک متخصص غدد یا جراح است.
گره (ندول) تیروئید چیست و چرا باید جدی گرفته شود؟
گره یا ندول تیروئید (Thyroid Nodule) یک تودهٔ موضعی در غده تیروئید است. این گره‌ها بسیار رایج‌اند و بیش از ۹۰٪ آن‌ها خوش‌خیم (غیرسرطانی) هستند. اما اهمیت بررسی آن‌ها در این است که درصد کمی ممکن است بدخیم باشند. بنابراین، هر گره‌ای، حتی اگر علامتی نداشته باشد، باید توسط پزشک ارزیابی شود تا ماهیت آن از طریق معاینه، سونوگرافی و در صورت لزوم، نمونه‌برداری مشخص گردد. نادیده گرفتن این ضایعات می‌تواند منجر به تأخیر در تشخیص سرطان‌های احتمالی شود.
علائم و نشانه‌های هشداردهنده؛ چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
بسیاری از ضایعات و تومورهای تیروئید و پاراتیروئید علامتی ندارند و به‌طور اتفاقی در تصویربرداری‌های دیگر کشف می‌شوند. اما در صورت مشاهدهٔ هر یک از این موارد، مراجعه به پزشک ضروری است: لمس توده در ناحیه گردن، تغییر در صدا یا گرفتگی صدا، مشکل در بلع یا تنفس، و درد در ناحیه گردن. در مورد تومورهای پاراتیروئید، علائم ناشی از افزایش کلسیم خون مانند خستگی، دردهای استخوانی، سنگ کلیه و مشکلات گوارشی می‌تواند نشانه‌ٔ بیماری باشد.
روند تشخیص: از سونوگرافی تا نمونه‌برداری با سوزن ظریف (FNA)
اولین قدم پس از معاینه بالینی، معمولاً انجام آزمایش خون (برای بررسی عملکرد هورمونی) و سونوگرافی گردن است. سونوگرافی اطلاعات دقیقی از اندازه، تعداد و مشخصات گره‌ها به پزشک می‌دهد. اگر گره‌ای ویژگی‌های مشکوک داشته باشد، قدم بعدی نمونه‌برداری با سوزن ظریف یا FNA (Fine-Needle Aspiration) است. در این روش، پزشک با هدایت سونوگرافی، مقدار کمی از سلول‌های گره را برای بررسی زیر میکروسکوپ خارج می‌کند. این کار دقیق‌ترین روش برای تشخیص ماهیت خوش‌خیم یا بدخیم ضایعه است.
گزینه‌های درمانی: از تحت نظر گرفتن تا جراحی
روش درمان کاملاً به نوع، اندازه و ماهیت ضایعه بستگی دارد. برای بسیاری از گره‌های خوش‌خیم و بدون علامت، تنها «تحت نظر گرفتن فعال» (Active Surveillance) با سونوگرافی‌های دوره‌ای کافی است. در موارد دیگر، بسته به اینکه تومور هورمون اضافی تولید کند، بدخیم باشد یا علائم فشاری ایجاد کند، درمان‌هایی مانند دارودرمانی، ید رادیواکتیو یا جراحی (تیروئیدکتومی یا پاراتیروئیدکتومی) توسط پزشک متخصص توصیه می‌شود. تصمیم نهایی برای درمان، با مشورت بین بیمار و پزشک گرفته می‌شود.