«شکستن و خارج کردن سنگ کلیه و حالب» مجموعه‌ای از روش‌های درمانی پیشرفته برای از بین بردن سنگ‌های سیستم ادراری است که خودبه‌خود دفع نمی‌شوند. این روش‌ها، از سنگ‌شکنی برون‌اندامی با امواج صوتی گرفته تا جراحی‌های کم‌تهاجمی با لیزر، به بیمار کمک می‌کنند تا از درد و عوارض ناشی از سنگ رهایی یابد.
«شکستن و خارج کردن سنگ کلیه و حالب» چیست و برای چه کسانی لازم است؟
وقتی سنگ‌های کلیه یا حالب (لولهٔ بین کلیه و مثانه) به اندازه‌ای بزرگ باشند که نتوانند خودبه‌خود دفع شوند یا باعث درد شدید، عفونت و آسیب به کلیه شوند، پزشک متخصص اورولوژی (جراح کلیه و مجاری ادراری) روش‌های درمانی را برای شکستن و خارج کردن آن‌ها توصیه می‌کند. تصمیم به درمان به احتمال دفع، انسداد، علائم و وضعیت کلیه بستگی دارد؛ لازم نیست همه ابتدا دارو و مایعات را امتحان کنند. انسداد همراه عفونت نیاز به رسیدگی فوری و تخلیهٔ ادرار دارد و درمان نهایی سنگ معمولاً پس از کنترل عفونت انجام می‌شود.
انواع روش‌های درمانی: از امواج صوتی تا لیزر و جراحی
انتخاب روش درمانی به اندازه، محل و جنس سنگ بستگی دارد. رایج‌ترین روش‌ها عبارت‌اند از: ۱. **سنگ‌شکنی برون‌اندامی (ESWL):** در این روش، امواج صوتی پرانرژی از خارج بدن به سنگ تابانده می‌شود تا آن را به قطعات ریزتر تبدیل کند و دفع آن آسان شود. ۲. **یورتروسکوپی (TUL):** پزشک یک لولهٔ نازک و مجهز به دوربین (یورتروسکوپ) را از طریق مجرای ادرار وارد حالب یا کلیه کرده و با استفاده از لیزر، سنگ را مستقیماً خرد می‌کند. ۳. **جراحی از راه پوست (PCNL):** برای سنگ‌های بسیار بزرگ، یک برش کوچک در ناحیهٔ پهلو ایجاد شده و ابزار جراحی مستقیماً وارد کلیه می‌شود تا سنگ را خرد و خارج کند.
آمادگی قبل از عمل: چه انتظاری داشته باشیم؟
آمادگی برای این عمل‌ها معمولاً شامل ناشتا بودن برای چند ساعت قبل از عمل است. پزشک ممکن است از شما بخواهد مصرف برخی داروها، به‌ویژه داروهای رقیق‌کنندهٔ خون مانند آسپرین، را متوقف کنید. انجام آزمایش‌های خون و ادرار و همچنین تصویربرداری (مانند سی‌تی اسکن یا سونوگرافی) برای تعیین دقیق محل و مشخصات سنگ ضروری است. حتماً تمام سؤالات خود را دربارهٔ روند عمل، نوع بیهوشی و مراقبت‌های پس از آن از پزشک خود بپرسید.
دوره نقاهت و مراقبت‌های بعد از عمل
دوره بهبودی بسته به روش انجام‌شده متفاوت است. پس از عمل، وجود مقداری خون در ادرار و احساس درد یا سوزش هنگام دفع ادرار برای چند روز طبیعی است. مقدار مایعات را مطابق توصیهٔ تیم درمان و محدودیت‌های قلبی یا کلیوی تنظیم کنید؛ نوشیدن اجباری آب زیاد راه رفع انسداد نیست. گاهی پزشک یک لولهٔ داخلی به نام «استنت حالب» یا «فنر» (JJ Stent) قرار می‌دهد تا مجرا باز بماند؛ زمان خارج‌کردن یا تعویض آن را پیش از ترخیص مشخص و پیگیری کنید. در صورت مشاهدهٔ تب، لرز یا درد شدید و غیرقابل‌کنترل، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.