ضربه و شکستگی دندان کودک یکی از شایعترین اورژانسهای دندانپزشکی اطفال است که در اثر زمین خوردن، حوادث ورزشی یا بازی رخ میدهد. این آسیبها، از یک ترک ساده تا شکستگی کامل تاج یا ریشه، نیازمند بررسی و اقدام فوری توسط دندانپزشک هستند تا از عوارض جدیتر مانند عفونت یا آسیب به دندان دائمی زیرین جلوگیری شود.
اولین قدمها بعد از شکستن دندان کودک: چه کنیم و چه نکنیم؟
در لحظات اولیه پس از ضربه و شکستگی دندان کودک، حفظ آرامش و اقدام صحیح بسیار مهم است. ابتدا دهان کودک را با آب ولرم شستشو دهید. اگر قطعهای از دندان شکسته است، آن را پیدا کرده و بدون تمیز کردن یا دستکاری، داخل ظرفی از شیر، بزاق دهان کودک یا سرم فیزیولوژیک قرار دهید و فوراً به دندانپزشک مراجعه کنید. از قرار دادن قطعهٔ دندان در آب یا دستمال خشک خودداری کنید، زیرا این کار به سلولهای زندهٔ سطح ریشه آسیب میزند و شانس اتصال مجدد موفق را کاهش میدهد.
انواع شکستگی دندان در کودکان و رویکردهای درمانی
شدت ضربه، نوع شکستگی را مشخص میکند. شکستگی ممکن است محدود به مینای دندان (Enamel Fracture) باشد که معمولاً با صاف کردن لبه تیز یا ترمیم جزئی (باندینگ) درمان میشود. اگر شکستگی به عاج دندان (Dentin Fracture) رسیده باشد، حساسیت به سرما و گرما ایجاد میکند و نیاز به ترمیم دارد. در موارد شدیدتر، شکستگی پالپ دندان (Pulp Exposure) را درگیر میکند که ممکن است به درمانهای پیچیدهتر مانند پالپوتومی (عصبکشی جزئی) یا حتی کشیدن دندان، بهویژه در دندانهای شیری، منجر شود.
روند مراجعه به دندانپزشک: انتظار چه چیزی را داشته باشیم؟
پس از مراجعه به دندانپزشک، ابتدا یک معاینهٔ دقیق بالینی انجام میشود. معمولاً برای ارزیابی وسعت آسیب به ریشه و بافتهای اطراف، تهیهٔ عکس رادیوگرافی (X-ray) ضروری است. دندانپزشک بر اساس نوع دندان (شیری یا دائمی)، شدت شکستگی و سن کودک، بهترین طرح درمان را پیشنهاد میدهد. این درمان میتواند از یک ترمیم ساده تا درمان ریشه و روکش متغیر باشد. حتماً سوالات خود را در مورد گزینههای درمانی و مراقبتهای بعدی از پزشک بپرسید.
چرا درمان دندان شکستهٔ شیری اهمیت دارد؟
بسیاری از والدین تصور میکنند چون دندان شیری موقتی است، شکستگی آن اهمیتی ندارد. این تصور اشتباه است. دندانهای شیری نقش مهمی در جویدن، صحبت کردن و حفظ فضای لازم برای رویش صحیح دندانهای دائمی دارند. عدم درمان ضربه و شکستگی دندان کودک (در نوع شیری) میتواند به عفونت، آبسه، درد و آسیب به جوانهٔ دندان دائمی که در زیر آن در حال تکامل است، منجر شود. بنابراین، هرگونه آسیب به دندان شیری باید توسط دندانپزشک اطفال ارزیابی شود.