جراحی سنگهای ادراری یکی از روشهای درمانی برای برداشتن سنگهای موجود در سیستم ادراری است که نمیتوانند به طور طبیعی دفع شوند. این روش زمانی استفاده میشود که سنگها باعث درد شدید، انسداد یا عفونت شدهاند و نیاز به مداخله پزشکی دارند. روشهای رایج شامل یورتروسکوپی و لیزر از راه مجرای ادرار و حالب (TUL/RIRS) یا برداشت سنگ از مسیر پوست (PCNL) است؛ سنگشکنی بروناندامی نیز برای برخی سنگها مناسب است. جراحی باز یا لاپاراسکوپی کمتر و در موارد منتخب لازم میشود.
این درمان چگونه کار میکند؟
جراحی سنگهای ادراری به منظور برداشتن سنگهایی که در کلیه، حالب یا مثانه گیر کردهاند انجام میشود. انتخاب روش به اندازه و محل سنگ، عفونت، انسداد و شرایط فرد بستگی دارد. انسداد همراه عفونت یا قطع ادرار وضعیت اورژانسی است؛ ممکن است ابتدا تخلیهٔ فوری ادرار با استنت یا نفروستومی لازم باشد و درمان نهایی سنگ تا کنترل عفونت به تعویق بیفتد. در این فرآیند، سنگها شکسته یا به طور کامل برداشته میشوند تا جریان ادرار به حالت طبیعی بازگردد.
تعداد جلسات و مدت دوره
درمان ممکن است یکمرحلهای یا چندمرحلهای باشد؛ گذاشتن و خارج کردن استنت یا رسیدگی به سنگ باقیمانده میتواند مراجعهٔ جداگانه بخواهد. مدت زمان جراحی بسته به روش انتخابی و پیچیدگی مورد متفاوت است و ممکن است از یک تا چند ساعت طول بکشد. پس از جراحی، بیمار ممکن است نیاز به بستری شدن کوتاهمدت در بیمارستان داشته باشد تا وضعیت او پایدار شود.
نتایج مورد انتظار
پس از جراحی سنگهای ادراری، انتظار میرود که درد و علائم ناشی از سنگها کاهش یابد و جریان ادرار به حالت طبیعی بازگردد. با این حال، ممکن است بیمار نیاز به پیگیریهای بعدی برای جلوگیری از تشکیل مجدد سنگها داشته باشد. پاک شدن کامل سنگ و نتیجهٔ درمان باید با پیگیری ارزیابی شود؛ احتمال باقی ماندن قطعه یا عود وجود دارد.
مراقبتهای بعد از جراحی
پس از جراحی سنگهای ادراری، بیمار باید به توصیههای پزشک خود عمل کند که ممکن است شامل مصرف داروهای مسکن، مصرف مایعات متناسب با وضعیت قلب و کلیه و پرهیز از فعالیتهای سنگین طبق دستور ترخیص باشد. همچنین، پیگیری منظم با پزشک برای ارزیابی وضعیت و پیشگیری از عود سنگها ضروری است.
اطلاعات سریع
- مدت زمان: وابسته به روش و حجم سنگ
- دوره بهبودی: متناسب با نوع عمل و شرایط فرد
- بستری: از سرپایی تا چند روز، بسته به عمل
- سطح هزینه: وابسته به روش، مرکز و بیمه
- میزان درد: متغیر؛ طبق برنامهٔ درمان کنترل میشود
هشدارهای مهم
- خطر عفونت پس از جراحی وجود دارد.
- احتمال عود سنگها در آینده ممکن است.
- ممکن است نیاز به جراحی مجدد باشد.
نکات مهم برای بیمار
- مقدار مایعات را طبق توصیهٔ پزشک تنظیم کنید؛ نوشیدن زیاد جای بررسی انسداد یا درمان سنگ باقیمانده نیست.
- از مصرف نمک و پروتئین حیوانی زیاد خودداری کنید.
- اگر سوند یا استنت دارید، زمان بررسی و خارج کردن آن را مشخص کنید و پیگیری سنگ باقیمانده را انجام دهید.
- در صورت بروز درد شدید یا تب، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- ورزشهای سبک میتواند به بهبود سریعتر کمک کند.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟
اگر درد شدید یا علائم عفونت پس از جراحی دارید، به پزشک مراجعه کنید.
باورهای غلط رایج
❌ جراحی سنگهای ادراری همیشه خطرناک است.
✅ با پیشرفت تکنولوژی، این جراحیها به طور معمول ایمن و موثر هستند.
❌ پس از جراحی، سنگها هرگز برنمیگردند.
✅ احتمال عود سنگها وجود دارد و نیاز به پیگیری و پیشگیری دارد.
❌ همه سنگهای ادراری نیاز به جراحی دارند.
✅ بسیاری از سنگها با روشهای غیرجراحی قابل درمان هستند.
