التهاب و عفونت لوزه‌ها (Tonsillitis) به تورم و قرمزی لوزه‌ها، دو تودهٔ بافت لنفاوی در دو طرف انتهای گلو، گفته می‌شود. این عارضه که با گلودرد شدید، تب و سختی در بلع همراه است، به‌ویژه در کودکان شایع بوده و میتواند ناشی از عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی باشد. تشخیص صحیح علت آن برای انتخاب درمان مناسب ضروری است.
علائم کلیدی که التهاب لوزه‌ها را از گلودرد ساده متمایز می‌کند
گلودرد شدید و ناگهانی، اولین و شایع‌ترین نشانه است. برخلاف سرماخوردگی ساده، در التهاب و عفونت لوزه‌ها، اغلب شاهد قرمزی و تورم شدید لوزه‌ها هستیم که گاهی با لکه‌ها یا پوشش سفیدرنگ (چرک) همراه است. تب، لرز، درد هنگام بلعیدن، تورم غدد لنفاوی گردن و گاهی تغییر در صدا نیز از دیگر علائم مشخصهٔ این بیماری هستند. در کودکان ممکن است بی‌قراری و امتناع از خوردن نیز مشاهده شود.
تفاوت حیاتی التهاب ویروسی و باکتریایی لوزه‌ها
بیشتر موارد التهاب لوزه‌ها ویروسی هستند و مانند سرماخوردگی، با استراحت و مصرف مایعات بهبود می‌یابند و نیازی به آنتی‌بیوتیک ندارند. اما نوع باکتریایی آن، که اغلب توسط باکتری استرپتوکوک ایجاد می‌شود، جدی‌تر است و برای جلوگیری از عوارض بعدی حتماً باید با آنتی‌بیوتیک درمان شود. تشخیص این دو از روی علائم به‌تنهایی دشوار است و اغلب نیاز به معاینهٔ پزشک و گاهی انجام تست‌های تشخیصی مانند «کشت گلو» دارد.
چه زمانی برای گلودرد باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر گلودرد شما بیش از دو روز طول کشید و با تب بالا (بیش از ۳۸.۵ درجه)، مشکل در تنفس یا بلعیدن، درد شدید، یا بثورات پوستی همراه بود، مراجعه به پزشک ضروری است. همچنین اگر لوزه‌ها به قدری متورم شده‌اند که به نظر می‌رسد راه گلو را مسدود کرده‌اند یا علائم پس از چند روز بهبود نمی‌یابند، حتماً برای ارزیابی دقیق و جلوگیری از عوارض احتمالی به پزشک عمومی یا متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کنید.
روند تشخیص و درمان در مطب: چه انتظاری داشته باشیم؟
پزشک ابتدا گلوی شما را با چراغ‌قوه معاینه می‌کند و غدد لنفاوی گردنتان را لمس خواهد کرد. سپس دربارهٔ علائم و سابقهٔ بیماری سؤال می‌پرسد. در صورت مشکوک بودن به عفونت باکتریایی، ممکن است با یک سوآب پنبه‌ای از انتهای گلوی شما نمونه‌برداری کند (تست سریع استرپ یا کشت گلو). درمان بر اساس علت بیماری تعیین می‌شود: برای عفونت ویروسی، درمان‌های حمایتی (مسکن، مایعات گرم) و برای عفونت باکتریایی، یک دوره کامل آنتی‌بیوتیک تجویز خواهد شد.
التهاب مکرر لوزه‌ها و تصمیم برای جراحی (برداشتن لوزه)
اگر فردی دچار حملات مکرر و شدید التهاب و عفونت لوزه‌ها شود (مثلاً چندین بار در سال)، ممکن است کیفیت زندگی او تحت تأثیر قرار گیرد. در این شرایط، پزشک متخصص گوش، حلق و بینی (ENT) ممکن است جراحی برداشتن لوزه‌ها (Tonsillectomy) را به عنوان یک گزینه در نظر بگیرد. این تصمیم بر اساس معیارهای مشخصی مانند تعداد عفونت‌ها در سال، شدت علائم و تأثیر آن بر تنفس و خواب بیمار گرفته می‌شود و برای همهٔ افراد توصیه نمی‌شود.