پستان سوم یا پلیماستیا (Polymastia) به وجود بافت پستانی اضافه در بدن، خارج از محل طبیعی پستانها، گفته میشود. این یک وضعیت مادرزادی است که معمولاً در طول «خط شیر» جنینی (از زیر بغل تا کشاله ران) ایجاد میشود و ممکن است شامل غده، نوک پستان و هاله باشد یا فقط یک تودهٔ بافتی کوچک باشد که نیاز به بررسی پزشکی دارد.
پستان سوم (پلیماستیا) چیست و چرا به وجود میآید؟
پستان سوم که در پزشکی با نامهای پلیماستیا (Polymastia) یا بافت پستانی فرعی (Accessory Breast Tissue) شناخته میشود، یک ناهنجاری مادرزادی است. در دوران جنینی، یک خط ضخیم به نام «خط شیر» (Milk Line) در دو طرف بدن از زیر بغل تا کشاله ران ایجاد میشود که بعداً تحلیل میرود و فقط بافت پستانهای اصلی باقی میماند. اگر بخشی از این خط بهطور کامل از بین نرود، میتواند به پستان سوم تبدیل شود. این بافت اضافه ممکن است در هر جایی در طول این مسیر، بهویژه در ناحیه زیر بغل، ظاهر شود.
علائم و روشهای تشخیص بافت پستانی فرعی
شایعترین علامت، وجود یک توده یا برآمدگی نرم، معمولاً در ناحیه زیر بغل است. این بافت ممکن است نوک پستان و هالهٔ مشخص داشته باشد یا فاقد آن باشد. همانند بافت پستان طبیعی، پستان سوم نیز به تغییرات هورمونی حساس است و ممکن است در دوران بلوغ، قاعدگی یا بارداری دچار درد، تورم یا تغییر اندازه شود. تشخیص معمولاً با معاینه فیزیکی توسط پزشک آغاز میشود. برای تأیید تشخیص و بررسی ساختار بافت، ممکن است از روشهای تصویربرداری مانند سونوگرافی یا ماموگرافی استفاده شود.
آیا پستان سوم خطرناک است و همیشه به درمان نیاز دارد؟
بافت پستان سوم بهخودیخود خطرناک نیست و سرطانی محسوب نمیشود. با این حال، این بافت نیز مانند بافت پستان طبیعی، مستعد ابتلا به بیماریهای خوشخیم (مانند تغییرات فیبروکیستیک) و بدخیم (سرطان) است. به همین دلیل، نظارت و معاینه منظم آن اهمیت دارد. درمان همیشه ضروری نیست؛ بسیاری از افراد بدون هیچ مشکلی با آن زندگی میکنند. تصمیم برای درمان معمولاً به دلایل زیبایی، ایجاد درد و ناراحتی، یا در موارد نادری به دلیل وجود توده مشکوک و با صلاحدید پزشک متخصص گرفته میشود.
گزینههای درمانی و جراحی برای برداشتن پستان سوم
در صورتی که تصمیم به درمان گرفته شود، روش اصلی، جراحی برداشتن بافت اضافه (Excision) است. این عمل معمولاً یک جراحی سرپایی است که توسط جراح عمومی یا جراح پلاستیک انجام میشود. در این روش، جراح بافت غدهای و پوست اضافه را برمیدارد. اگر بافت چربی نیز وجود داشته باشد، ممکن است لیپوساکشن بهتنهایی یا در ترکیب با جراحی استفاده شود. انتخاب روش دقیق به اندازه، محل و نوع بافت بستگی دارد و پس از مشورت با جراح مشخص میشود. هیچ نتیجهای از نظر زیبایی یا عدم بازگشت تضمین نمیشود.
مراجعه به پزشک: چه زمانی و چه انتظاراتی داشته باشیم؟
اگر متوجه وجود تودهای در مسیر خط شیر (بهویژه زیر بغل) شدید، یا اگر بافت موجود دچار تغییراتی مانند بزرگ شدن، سفت شدن یا دردناکی شد، بهتر است به پزشک مراجعه کنید. در جلسه ویزیت، پزشک سوابق پزشکی شما را بررسی کرده و معاینه فیزیکی انجام میدهد. آماده باشید به سؤالاتی دربارهٔ زمان پیدایش توده، تغییرات آن با سیکل قاعدگی و سابقه خانوادگی بیماریهای پستان پاسخ دهید. میتوانید از پزشک خود دربارهٔ لزوم انجام تصویربرداری، اهمیت نظارت دورهای و گزینههای احتمالی درمانی سؤال کنید.
