جراحی تعویض استخوانچههای گوش، که به آن استاپدکتومی (Stapedectomy) نیز گفته میشود، یک روش جراحی است که برای درمان انواع خاصی از کمشنوایی انتقالی، به ویژه اتواسکلروز (Otosclerosis)، انجام میشود. در این جراحی، استخوانچههای کوچک گوش میانی که حرکتشان محدود شده، با پروتزهای مصنوعی جایگزین میشوند تا صدا به طور موثرتری به گوش داخلی منتقل شود.
چه زمانی جراحی تعویض استخوانچههای گوش لازم است؟
شایعترین دلیل نیاز به جراحی تعویض استخوانچههای گوش، بیماری اتواسکلروز است. در این بیماری، رشد غیرطبیعی استخوان در گوش میانی، به خصوص در ناحیه استخوانچه رکابی (Stapes)، باعث چسبندگی و محدودیت حرکت آن میشود. این محدودیت مانع انتقال صحیح ارتعاشات صوتی به گوش داخلی شده و منجر به کمشنوایی پیشرونده میشود. اگر کمشنوایی ناشی از اتواسکلروز به حدی برسد که کیفیت زندگی فرد را تحت تاثیر قرار دهد و با روشهای درمانی دیگر بهبود نیابد، جراحی تعویض استخوانچههای گوش توصیه میشود. پزشک متخصص گوش، حلق و بینی با بررسی نتایج شنواییسنجی و معاینه دقیق، بهترین زمان و ضرورت انجام این جراحی را تعیین میکند.
روند انجام جراحی تعویض استخوانچههای گوش
جراحی تعویض استخوانچههای گوش معمولاً تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی موضعی همراه با آرامبخش انجام میشود. جراح از طریق کانال گوش یا برشی کوچک پشت گوش به گوش میانی دسترسی پیدا میکند. سپس، استخوانچه رکابی که حرکتش مختل شده، برداشته میشود. بسته به شرایط، ممکن است بخشی از استخوانچه یا کل آن برداشته شود. در ادامه، یک پروتز کوچک مصنوعی (معمولاً از جنس تفلون یا فلز) جایگزین استخوانچه رکابی میشود. این پروتز به استخوانچه سندانی (Incus) متصل شده و انتهای دیگر آن در پنجره بیضی (Oval Window) گوش داخلی قرار میگیرد و امکان انتقال صدا را فراهم میکند. مدت زمان جراحی معمولاً بین ۱ تا ۲ ساعت است.
مراقبتهای قبل و بعد از جراحی
قبل از جراحی تعویض استخوانچههای گوش، پزشک دستورالعملهای لازم را ارائه میدهد که شامل قطع مصرف برخی داروها، ناشتا بودن قبل از عمل و انجام آزمایشات لازم است. پس از جراحی، بیمار ممکن است برای مدت کوتاهی دچار سرگیجه، وزوز گوش یا احساس پری در گوش شود که معمولاً طی چند روز تا چند هفته برطرف میگردد. شنوایی معمولاً به تدریج بهبود مییابد. لازم است بیمار از خیس شدن گوش، وارد کردن فشار به آن، و فعالیتهای سنگین خودداری کند. پزشک توصیههای لازم برای مراقبت از زخم و مصرف داروها را ارائه خواهد داد و زمان مراجعه برای معاینات بعدی را مشخص میکند.
عوارض احتمالی و انتظارات از نتیجه
مانند هر جراحی دیگری، جراحی تعویض استخوانچههای گوش نیز ممکن است با عوارضی همراه باشد، هرچند نادر هستند. این عوارض میتواند شامل عفونت گوش، آسیب به عصب صورت، وزوز گوش، سرگیجه مداوم، یا عدم بهبود شنوایی باشد. در برخی موارد، ممکن است نیاز به جراحی مجدد باشد. هدف اصلی این جراحی، بهبود کمشنوایی انتقالی و بازیابی بخشی از توانایی شنیدن است. نتایج جراحی به عوامل مختلفی از جمله شدت بیماری، وضعیت کلی گوش میانی و داخلی، و مهارت جراح بستگی دارد. هیچ نتیجهای به طور قطعی تضمین نمیشود، اما در بسیاری از موارد، بیماران شاهد بهبود قابل توجهی در کیفیت شنوایی خود خواهند بود.